Mazury Zachodnie

Ostanie chwile na biwaku Samborowo. Oprani, wypoczęci ruszamy w końcu dalej.

Zanim opuściliśmy gościnną wioskę, podjechaliśmy zobaczyć Przyczółek Obrony Mostu Kolejowego Samborowo. To interesujący zabytek militarnej infrastruktury kolejowej z początku XX wieku. Obiekt powstał w latach 1901–1902, w czasach gdy teren ten znajdował się w granicach Prus (Cesarstwa Niemieckiego). Był częścią większego systemu militarnego, przygotowanego na wypadek konfliktu zbrojnego – szczególnie z uwagi na znaczenie linii kolejowych dla mobilizacji armii. Ich zadaniem była bezpośrednia obrona przeprawy – kontrola podejść do mostu i możliwość jego zniszczenia lub utrzymania w razie ataku. Uzbrojenie obejmowało m.in. karabiny maszynowe i armatę szybkostrzelną.

Jedziemy teraz do Ostródy, gdzie pierwsze kroki kierujemy do Lidla oddać wór puszek i zrobić zakupy. Potem jedziemy pod amfiteatr, gdzie parkujemy z zamiarem noclegu.

Parking leży nad Jeziorem Drwęckim. Jezioro Drwęckie to jedno z najbardziej charakterystycznych jezior Pojezierza Iławskiego. Ma wydłużony, rynnowy kształt, typowy dla jezior polodowcowych powstałych w wyniku działalności lądolodu. Jego powierzchnia wynosi około 8–9 km², a maksymalna głębokość sięga kilkunastu metrów. Linia brzegowa jest stosunkowo dobrze rozwinięta, choć w dużej części zagospodarowana przez miasto. Pod względem przyrodniczym jezioro stanowi siedlisko wielu gatunków ryb, m.in. sandacza, szczupaka i leszcza, a także ptactwa wodnego.

Jedną z najciekawszych cech jeziora jest to, że przez jego środek przebiega fragment Kanału Elbląskiego – unikalnego systemu hydrotechnicznego, który umożliwia transport statków nie tylko wodą, ale także po trawie dzięki specjalnym pochylniom. To rozwiązanie przyciąga turystów z całego świata. Jezioro pełni ważną funkcję rekreacyjną i turystyczną. W jego okolicach znajdują się liczne przystanie, plaże miejskie oraz infrastruktura sportów wodnych – popularne są żeglarstwo, kajakarstwo i wędkarstwo. Latem odbywają się tu różne wydarzenia plenerowe, a promenada nadbrzeżna w Ostródzie jest jednym z głównych miejsc spacerowych mieszkańców i turystów.

Ostródzkie Smoki Uliczne to nowa atrakcja turystyczna Ostródy, będąca serią małych figurek rozsianych po mieście, podobnie jak wrocławska krasnale.Smok Narciarz Wodny znajduje się w pobliżu wyciągu nart wodnych na nabrzeżu Jeziora Drwęckiego.

Budynek Urzędu Miejskiego w Ostródzie jest jednym z ważniejszych zabytków administracyjnych miasta i stanowi ciekawy przykład architektury końca XIX wieku, łączącej funkcję użytkową z reprezentacyjną. Gmach powstał w 1878 roku jako siedziba władz powiatowych (starostwa). Był to okres intensywnego rozwoju administracji w regionie Prus Wschodnich, do których należała wówczas Ostróda. W 1901 roku budynek został rozbudowany, co zwiększyło jego funkcjonalność i rangę jako ośrodka administracyjnego. Po II wojnie światowej, mimo zniszczeń w mieście, budynek przetrwał i został zaadaptowany na siedzibę władz miejskich. Budynek reprezentuje styl pseudoklasycystyczny (neoklasyczny z elementami eklektyzmu), typowy dla urzędów końca XIX wieku.

Pomnik Tadeusza Kościuszki w Ostródzie to jeden z ważniejszych obiektów pamięci historycznej w mieście, pełniący zarówno funkcję symbolu patriotycznego, jak i charakterystycznego punktu przestrzeni miejskiej. Monument przedstawia postać Tadeusz Kościuszko w stroju wojskowym, ukazaną w sposób podkreślający jego rolę jako przywódcy i symbolu walki o wolność. Rzeźba wykonana jest z brązu i ustawiona na granitowym cokole, a całość ma około 4 metrów wysokości. Przed 1945 r. – w tym miejscu znajdował się pomnik poświęcony żołnierzom poległym w wojnach pruskich (1864–1871). Po II wojnie światowej – dotychczasowy monument został zniszczony, a na jego miejscu postanowiono stworzyć nowy, upamiętniający polskich bohaterów.

Najważniejszy zabytek Ostródy to Zamek Krzyżacki. Powstał jako typowa warownia krzyżacka o funkcji militarnej i administracyjnej. Zbudowany z cegły na planie zbliżonym do kwadratu (ok. 45 × 45 m), pierwotnie czteroskrzydłowy, bez wież, otoczony murami i fosą. Wewnątrz znajdowały się m.in. kaplica, refektarz i pomieszczenia mieszkalne zakonników.

Historia zamku jest długa i burzliwa, pierwsza warownia (drewniano-ziemna) powstała ok. 1300 roku. Murowany zamek wzniesiono w latach 1349–1370 jako siedzibę komtura krzyżackiego. W 1381 r. zamek spalili Litwini pod wodzą Kiejstuta. Po sekularyzacji Prus (1525) stał się siedzibą administracji. W 1807 roku mieszkał tu Napoleon Bonaparte przez kilka tygodni. W 1945 r. został spalony przez Armię Czerwoną, a odbudowę rozpoczęto w 1974 roku.

Budynek poczty w Ostródzie to jeden z ciekawszych przykładów architektury użyteczności publicznej z końca XIX wieku na Warmii i Mazurach. Początkowo ostródzka poczta funkcjonowała w różnych, mniej reprezentacyjnych lokalizacjach – m.in. przy dawnej ulicy Olsztyńskiej oraz przy Nowym Rynku. Dopiero pod koniec XIX wieku zdecydowano się na budowę nowego, okazałego gmachu.

Budynek wyróżnia się zarówno skalą, jak i rozwiązaniami technicznymi. Został wzniesiony na podmokłym terenie, co wymagało zastosowania specjalnych fundamentów – wbito drewniane pale o długości ok. 5 metrów. Reprezentuje historyzm, czyli styl łączący elementy wcześniejszych epok (np. neorenesans, neogotyk). Ciekawostką jest fakt, że już w XIX wieku zastosowano tam bardziej nowoczesny system obsługi klientów – zamiast tradycyjnych okienek używano długich lad obsługowych.

Ratusz w Ostródzie to jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków w centrum miasta. Pierwotny ratusz w Ostródzie powstał w XIX wieku, kiedy miasto znajdowało się jeszcze w granicach Prus Wschodnich. Niestety, podczas działań wojennych związanych z II wojna światowa budynek został zniszczony. Obecny ratusz to rekonstrukcja powojenna, wzniesiona w latach 50. XX wieku, zachowująca częściowo historyczny charakter.

Przed ratuszem możemy zobaczyć Fontannę Jedności Europejskiej. Obiekt ma ponad 100 lat i przechodził kilka istotnych zmian. 1907 r. – powstanie jako Fontanna Trzech Cesarzy. Została odsłonięta 19 sierpnia 1907 roku jako granitowy obelisk poświęcony trzem cesarzom pruskim: Wilhelmowi I, Fryderykowi III i Wilhelmowi II. Okres ich panowania w 1888 roku nazywany jest „Rokiem Trzech Cesarzy”. Po II wojnie światowej usunięto elementy związane z cesarzami (m.in. ich wizerunki), a w latach 60. XX wieku rozebrano iglicę i zastąpiono ją rzeźbą trzech tańczących syren. W dniu wejścia Polski do Unii Europejskiej (1 maja 2004) przywrócono pierwotny kształt obelisku i nadano mu nową nazwę – Pomnik Jedności Europejskiej.

Kościół św. Dominika Savio w Ostródzie to jeden z najważniejszych zabytków sakralnych miasta oraz jeden z najstarszych obiektów architektonicznych w regionie Warmii i Mazur. Jego historia sięga średniowiecza i odzwierciedla burzliwe dzieje całego regionu. Świątynia została wzniesiona w XIV wieku (ok. 1330–1351) jako gotycki kościół misyjny, niezależny od Zakonu Krzyżackiego. Już w średniowieczu odgrywała istotną rolę – w 1410 roku modlił się w niej król Władysław Jagiełło po zwycięstwie w bitwie pod Grunwaldem.

Przez kilkadziesiąt lat pozostawał ruiną. Dopiero w latach 80. XX wieku, dzięki inicjatywie salezjanów i mieszkańców, rozpoczęto jego odbudowę. W 1981 roku utworzono parafię rzymskokatolicką, a świątynia odzyskała funkcję sakralną. Kościół ma genezę gotycką, choć jego obecny wygląd jest efektem licznych przebudów. W wyniku przebudów (szczególnie po XVIII wieku i w XX wieku) świątynia utraciła jednolity styl, łącząc elementy gotyckie z późniejszymi dodatkami.

Cerkiew Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny w Ostródzie to współczesna świątynia greckokatolicka, stanowiąca ważny ośrodek religijny dla lokalnej społeczności wiernych obrządku wschodniego. Świątynia jest stosunkowo nowa – została wzniesiona w latach 2001–2006 od podstaw. Budynek wykonano głównie z cegły i zaprojektowano jako nowoczesną świątynię, nawiązującą jednak do tradycji architektury sakralnej obrządku wschodniego. Najważniejszym elementem wnętrza jest współczesny ikonostas – charakterystyczna przegroda z ikonami oddzielająca prezbiterium od części dla wiernych, typowa dla cerkwi wschodnich.

Liceum Ogólnokształcące Nr I im. Jana Bażyńskiego w Ostródzie („Bażyniak”) jest jedną z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych szkół średnich w regionie, a jego historia i gmach mają wyraźne, przedwojenne korzenie. Obecny budynek liceum przy ul. Drwęckiej 2 ma charakter zabytkowy i został wzniesiony jeszcze przed II wojną światową — w 1907 roku jako Kaiser Wilhelm Gymnasium (gimnazjum pruskie). Architektura obiektu reprezentuje styl typowy dla szkolnych gmachów z początku XX wieku, z solidną, ceglano-kamienną bryłą i reprezentacyjnym wejściem. Dziś obiekt jest wpisany do rejestru zabytków i stanowi centralny punkt edukacyjny Ostródy.

Wieża ciśnień w Ostródzie to jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków techniki w mieście i jednocześnie ważny element jego historycznej infrastruktury wodociągowej. Została zbudowana w 1904 roku jako część nowoczesnego (jak na tamte czasy) systemu wodociągów miejskich, realizowanego przez berlińską firmę Grove. Jej zadaniem było utrzymywanie odpowiedniego ciśnienia w sieci wodnej – dzięki temu woda mogła swobodnie docierać do domów mieszkańców Ostródy. Wieża ma 36 metrów i formę ceglanej, cylindrycznej budowli w stylu nawiązującym do średniowiecznych baszt. W Ostródzie istnieje też druga, kolejowa wieża ciśnień z 1911 roku.

Czerwone Koszary w Ostródzie to historyczny zespół dawnych koszar wojskowych, jeden z najważniejszych i najbardziej charakterystycznych kompleksów zabytkowych w mieście. Zbudowane w latach 1890–1898 jako koszary dla armii pruskiej. Budowę ukończono około 1913 roku, w setną rocznicę istnienia 18. Regimentu Piechoty im. Grolmana. Kompleks powstał jako spójny, zaplanowany układ budynków wojskowych (koszarowych, magazynowych i technicznych).

Kościół Chrystusowy w Ostródzie to lokalny zbór protestancki należący do większej wspólnoty Kościoła Chrystusowego w RP (jednej z tzw. wolnych wspólnot ewangelicznych). Nie jest to duży kościół parafialny w sensie katolickim, tylko raczej wspólnota wierzących spotykająca się w jednym budynku, nastawiona na relacje, nauczanie biblijne i życie wspólnotowe.

Kościół Ewangelicko-Metodystyczny pw. Łaski Bożej w Ostródzie to jedna z najbardziej rozpoznawalnych świątyń protestanckich w mieście, pełniąca jednocześnie funkcję zabytku i miejsca kultu. Został zbudowany w latach 1907–1909 jako kościół ewangelicki (luterski). Projekt wykonał berliński architekt Oskar Hossfeld, specjalizujący się w neogotyckich świątyniach. Budowla powstała na wysokiej skarpie nad dawną częścią Ostródy, dzięki czemu dominuje w panoramie miasta i jest widoczna z dużej odległości.

Kościół reprezentuje styl neogotycki. Jest to duży obiekt – może pomieścić ponad 1400 osób, co świadczy o jego dawnym znaczeniu dla lokalnej społeczności ewangelickiej. Po II wojnie światowej, wraz ze zmianami ludnościowymi na Mazurach, świątynia zmieniła użytkowników. Opiekę nad nią przejął Kościół Ewangelicko-Metodystyczny, który funkcjonuje tam do dziś. Współużytkowana jest również przez parafię ewangelicko-augsburską.

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Ostródzie to jedna z najważniejszych świątyń katolickich w mieście i charakterystyczny element jego panoramy. Zlokalizowany jest przy ul. Sienkiewicza, na wzniesieniu nad starą częścią miasta, dzięki czemu dobrze góruje nad okolicą i jest widoczny z wielu punktów Ostródy.

Świątynia została wzniesiona w stylu neogotyckim z cegły, jako kościół trójnawowy halowy. Charakterystycznym elementem jest wysoka, smukła wieża (ok. 54 m), która została dobudowana na początku XX wieku. Wnętrze przykrywają sklepienia gwiaździste wsparte na kolumnach, co nadaje mu typowo neogotycki, „strzelisty” charakter.

Budowę rozpoczęto w 1856 r., a zakończono w 1857 r.. W latach 1910–1913 kościół został znacząco rozbudowany, m.in. o wieżę i nowe elementy wystroju. Projekt wiązany jest z niemiecką architekturą sakralną XIX w. W środku znajduje się kilka cennych elementów zabytkowych jak gotycka rzeźba „Pieta” z XIV wieku (najcenniejszy zabytek świątyni). Witraże z przełomu XIX i XX wieku i ołtarz główny i boczne z początku XX wieku.

Multimedialna Fontanna w Ostródzie to jedna z nowoczesnych atrakcji miasta, zlokalizowana w pobliżu centrum i nabrzeża Jeziora Drwęckiego. Została oddana do użytku w 2012 roku i stanowi element rewitalizacji przestrzeni publicznej Ostródy. Jej centralnym punktem jest replika rzeźby rybaka, od której promieniście rozmieszczone są wodotryski. Całość otoczona jest skwerem z ławkami, zielenią i elementami małej architektury, co sprawia, że miejsce pełni również funkcję rekreacyjną.

Ta rdzawa, metalowa konstrukcja w Ostródzie to symboliczna rekonstrukcja Bramy Garncarskiej. Została ustawiona w miejscu, gdzie w średniowieczu znajdowała się jedna z czterech głównych bram wjazdowych do miasta. Oryginalna brama powstała w połowie XIV wieku jako część murów obronnych Ostródy. Nazwa pochodzi od cechu garncarzy, którzy opiekowali się tym odcinkiem fortyfikacji. Metalowy szkielet odwzorowuje dawny kształt budowli, wznosząc się nad zachowanymi, autentycznymi fundamentami wykonanymi z kamienia polnego.

Molo w Ostródzie to jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji miasta, położona nad Jeziorem Drwęckim w samym centrum Ostródy. Jest to drewniany pomost w kształcie litery „L”, który wysunięty jest w głąb jeziora i pełni funkcję spacerową oraz rekreacyjną. Jego ramiona mają około 30 i 50 metrów długości, a na całej konstrukcji znajdują się ławki, dzięki którym można odpocząć i podziwiać widoki. Charakterystycznym elementem mola jest drewniana, ośmiokątna altana na wodzie, która stanowi centralny punkt obiektu. To popularne miejsce spotkań, relaksu i wydarzeń kulturalnych, szczególnie w sezonie letnim.

Początkowo planowaliśmy zanocować w Ostródzie, ale jakoś szybko zwiedziliśmy miasto. Nie znaleźliśmy też jakieś fajnej knajpki, żeby posiedzieć wieczorem, więc stwierdziliśmy, że jedziemy dalej. Obraliśmy kierunek na Szymbark i tym samym wjechaliśmy do krainy Mazury Zachodnie.

Mamy tu do zobaczenia Zamek Kapituły Pomezańskiej w Szymbarku. To średniowieczna warownia związana z działalnością kapituły katedralnej diecezji pomezańskiej, funkcjonującej na terenach państwa krzyżackiego w Prusach. Warownia została wzniesiona w XIV wieku jako siedziba kapituły pomezańskiej – instytucji kościelnej zarządzającej majątkiem i sprawami diecezji pomezańskiej. Kapituła pełniła zarówno funkcje religijne, jak i administracyjno-gospodarcze, co wymagało odpowiedniego zaplecza obronnego i rezydencjonalnego. Zamek był jednym z ważniejszych ośrodków tej kapituły, choć w przeciwieństwie do dużych zamków krzyżackich pełnił bardziej funkcję rezydencji i centrum zarządzania niż typowej twierdzy frontowej.

Obiekt reprezentował styl gotyku ceglanego charakterystyczny dla północnej Europy i państwa krzyżackiego. Pierwotnie składał się z murowanych budynków mieszkalnych, zabudowań gospodarczych oraz elementów obronnych, takich jak mury i ewentualne umocnienia ziemne. W kolejnych stuleciach zamek był wielokrotnie przebudowywany i częściowo niszczony, co doprowadziło do jego przekształcenia w założenie pałacowo-rezydencjonalne.

Dziś zamek zachował się w formie ruin oraz częściowo odrestaurowanych fragmentów. Obiekt jest udostępniony do zwiedzania (obecnie w remoncie i zamknięty) i stanowi atrakcję historyczną regionu Polska, szczególnie dla osób zainteresowanych średniowieczną historią Prus, zakonem krzyżackim i architekturą gotycką.

Zamek leży nad Jeziorem Szymbarskim. Region ten słynie z silnie urozmaiconej rzeźby terenu, dlatego zbiornik ma typowy polodowcowy charakter — nieregularną linię brzegową, zróżnicowaną głębokość i otoczenie pagórkowate. Jezioro jest stosunkowo kameralne, nie należy do największych w regionie, ale wyróżnia się walorami krajobrazowymi. Brzegi są w dużej mierze naturalne, miejscami porośnięte lasami i łąkami, co sprzyja spokojnemu wypoczynkowi z dala od intensywnej zabudowy turystycznej.

Pod zamkiem zostajemy też na biwak, bo mamy tu fajną polanę nad jeziorem, tuż pod murami zamku. Na obiad dziś pyzy z boczkiem, bo wieki nie jedliśmy i dziś nam w sklepie wpadły w oczy.