Rezerwat Dolina Rzeki Wałszy

Dziś mija 50 dzień naszego pobytu w Polsce. Zostajemy w tym samym miejscu, bo mamy w planach na dziś dłuższą wycieczkę po Rezerwacie Dolina Rzeki Wałszy. Szybkie śniadanie, kawa i jesteśmy gotowi do marszu. Opcji tras mamy kilka w formie pętelek więc fajnie, bo nie wracamy tą samą trasą. Jednak przy jednej z pętelek okazuje się, że most przez rzekę jest zerwany i musimy część trasy powtórzyć. Rezerwat jest naprawdę super jak i ścieżki dydaktyczne na jego terenie. Śmiało możemy stwierdzić, że to jeden z najfajniejszych rezerwatów w Polsce.

A teraz kilka zdań o rezerwacie. Rezerwat Przyrody Dolina Rzeki Wałszy to jeden z najcenniejszych i rezerwatów przyrody na Warmii. Rezerwat obejmuje około 5-kilometrowy odcinek doliny rzeki, która głęboko wcina się w polodowcowe wzgórza. W niektórych miejscach tworzy wąwóz o stromych ścianach, meandrach i kamienistym dnie. Ze względu na wartki nurt i liczne bystrza Wałsza przypomina miejscami górski potok.

W rezerwacie występują dobrze zachowane lasy lipowo-grabowe, dęby, buki, jesiony i świerki. Flora liczy około 300 gatunków roślin, w tym wiele chronionych, takich jak: wawrzynek wilczełyko, obuwnik pospolity, skrzyp olbrzymi, bluszcz pospolity, buławnik czerwony i wiele innych. Fauna obejmuje m.in.: wydra europejska, zimorodek zwyczajny, orlik krzykliwy i pluszcz zwyczajny.

Najbardziej znaną trasą jest ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Czarci Jar”, prowadząca wzdłuż rzeki przez najpiękniejsze fragmenty doliny. Rezerwat zaczyna się praktycznie przy centrum Pieniężna, dzięki czemu jest łatwo dostępny dla turystów pieszych i rowerzystów. Dolina Wałszy była ceniona już na początku XX wieku; pierwsze opisy ochronne pochodzą z 1907 roku. Przed II wojną światową była popularnym miejscem wypoczynku mieszkańców dawnych Prus Wschodnich. Dziś rezerwat jest jednym z najstarszych obszarów chronionych regionu i stanowi ważne schronienie dla wielu rzadkich gatunków.

A co podczas wycieczki w trawie piszczało?

Gwiazdnica wielkokwiatowa (Stellaria holostea). Jest to bylina z rodziny goździkowatych, osiągająca zazwyczaj 15–30 cm wysokości. Posiada bardzo kruche, czworokanciaste łodygi oraz białe kwiaty z płatkami głęboko podzielonymi na dwie części, co sprawia wrażenie, że roślina ma dziesięć płatków zamiast pięciu. Rośnie pospolicie w Polsce, głównie w świetlistych lasach liściastych, zaroślach i na polanach, preferując żyzne gleby.

Gajowiec żółty (Galeobdolon luteum), znana również pod nazwą jasnota gajowiec. Roślina ta wyróżnia się żółtymi kwiatami z wyraźnie ząbkowaną dolną wargą, co odróżnia ją od podobnych gatunków jasnot. Preferuje miejsca cieniste i wilgotne, często występuje w lasach liściastych, buczynach i łęgach. Jest to bylina okrywowa, która osiąga zazwyczaj od 30 do 50 cm wysokości i rozrasta się za pomocą rozłogów.

Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans), pospolita bylina z rodziny jasnotowatych. : Tworzy niskie kobierce o wysokości 10-30 cm, charakteryzujące się fioletowoniebieskimi kwiatami zebranymi w kłosokształtne kwiatostany. Rośnie dziko w lasach liściastych, na wilgotnych łąkach oraz w zaroślach na terenie całej Polski. : Jest często uprawiana w ogrodach jako roślina zadarniająca, szczególnie w miejscach zacienionych, gdzie tworzy gęste dywany.

To zdjęcie przedstawia jaskra, prawdopodobnie jaskra rozłogowego (Ranunculus repens) lub jaskra ostrego (Ranunculus acris). Roślina ta ma jaskrawożółte kwiaty, zazwyczaj z pięcioma płatkami, które są błyszczące. Jaskry często rosną na wilgotnych łąkach, w lasach łęgowych oraz w rowach. Należy pamiętać, że jaskry są toksyczne dla ludzi, psów i kotów, a kontakt z nimi może powodować podrażnienia.

Fiołek wonny (Viola odorata). Jest to niska bylina, osiągająca zazwyczaj od 5 do 15 cm wysokości. Charakteryzuje się fioletowymi (rzadziej białymi) kwiatami, które intensywnie pachną. Roślina ta preferuje stanowiska zacienione i wilgotne, często rosnąc pod drzewami lub w lasach liściastych. Fiołek wonny kwitnie wczesną wiosną, zazwyczaj od marca do maja.

Zawilec gajowy (Anemone nemorosa). Jest to bylina kłączowa należąca do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae), która masowo kwitnie w wilgotnych lasach i zaroślach. Posiada charakterystyczne białe, kubkowate kwiaty, które często mogą być przebarwione na czerwono lub zielonkawo. Należy pamiętać, że jest to roślina trująca.

Winniczek (Helix pomatia). Jest to największy ślimak lądowy w Polsce, posiadający charakterystyczną, stożkowato-kulistą muszlę o średnicy zazwyczaj około 5 cm. Preferuje obszary o dużej wilgotności, takie jak lasy, parki oraz ogrody. Gatunek ten podlega w Polsce częściowej ochronie prawnej. Winniczek jest również znany jako przysmak w kuchni francuskiej, gdzie jest eksportowany.

Lepiężnik (Petasites). Są to byliny o bardzo dużych, często sercowatych liściach, które tworzą gęste kępy. Lepiężniki często rosną w wilgotnych miejscach, takich jak brzegi rzek, potoków oraz w wilgotnych lasach. Ze względu na rozmiar liści bywają mylone z rabarbarem lub łopianem, jednak ich liście mają inny kształt i fakturę.

Lepnica czerwona (znana również jako bniec czerwony). Roślina ta należy do rodziny goździkowatych i naturalnie występuje w Europie, często w lasach i zaroślach. Charakteryzuje się miękko owłosionymi łodygami i liśćmi oraz intensywnie różowymi lub purpurowymi kwiatami, które otwierają się w ciągu dnia. Dawniej roślina ta była wykorzystywana w ziołolecznictwie, a w niektórych regionach jej liście stosowano jako dodatek do potraw.

Żaba trawna (Rana temporaria), jeden z najpospolitszych gatunków żab w Polsce. Żaby te mają krępą budowę ciała i zazwyczaj osiągają długość od 7 do 9 cm. Charakteryzują się dużą zmiennością ubarwienia, od jasnobrązowego po ciemnobrązowe, co pomaga im w kamuflażu. : Preferują wilgotne lasy, łąki oraz zarośla w pobliżu zbiorników wodnych. W przeciwieństwie do wielu innych gatunków, prowadzą głównie lądowy tryb życia, do wody wracając głównie w okresie godowym. Są aktywne o zmierzchu i w nocy, a w ciągu dnia ukrywają się w wilgotnych miejscach. Żywią się bezkręgowcami, takimi jak ślimaki i owady.

Skrzyp olbrzymi (Equisetum telmateia). Jest najokazalszym gatunkiem skrzypu występującym w Polsce poza strefą tropikalną. W Polsce pędy asymilacyjne osiągają zazwyczaj od 50 do 150 cm wysokości (sporadycznie do 200–250 cm). Pędy płonne są białawe lub żółtawe z gęstymi okółkami jasnozielonych gałązek. Pędy zarodnionośne pojawiają się wczesną wiosną, są niższe (30–50 cm), bladobrązowe i nie rozgałęziają się. Rośnie w dużych skupieniach w miejscach wilgotnych i mało nasłonecznionych, takich jak źródliska, lasy łęgowe i mokradła. W Polsce najczęściej spotykany na pogórzu i w Karpatach. Podobnie jak skrzyp polny, jest źródłem krzemu, który wspiera kondycję skóry, włosów i paznokci. Działa również moczopędnie, przeciwobrzękowo i wspomaga leczenie stanów zapalnych dróg moczowych.

Groszek wiosenny (Lathyrus vernus). Kwiaty mają barwę od purpurowofioletowej do niebieskiej w miarę kwitnienia i są charakterystyczne dla rodziny bobowatych. Jest to bylina leśna, którą najczęściej można spotkać w żyznych lasach liściastych i mieszanych. Roślina jest rodzima dla Europy i Azji, a jej nasiona są toksyczne dla ludzi i zwierząt.

Czeremcha zwyczajna (Prunus padus). Roślina ta kwitnie na przełomie kwietnia i maja, wypuszczając drobne, białe kwiaty zebrane w zwisające grona. Wydziela intensywny, charakterystyczny zapach, który przypomina woń bzu (lilaka) lub magnolii. Latem na roślinie pojawiają się niewielkie, czarne owoce, które są jadalne. Czeremcha jest ceniona jako roślina ozdobna w ogrodach i parkach, a jej kora i gałązki bywają wykorzystywane do sporządzania domowych oprysków przeciwko kleszczom i komarom.

Śledziennica skrętolistna (Chrysosplenium alternifolium). : Jest to niska bylina (zwykle do 15 cm wysokości) o jaskrawożółtych kwiatostanach, które otoczone są żółtozielonymi liśćmi przykwiatowymi. Rośnie pospolicie w Polsce w wilgotnych lasach (łęgi, olsy), nad brzegami potoków oraz w źródliskach. : Dawniej roślina ta była stosowana w medycynie ludowej, a obecnie bywa uprawiana jako roślina okrywowa w cienistych zakątkach ogrodów, szczególnie w pobliżu oczek wodnych.

Kuklik zwisły (Geum rivale). Jest to bylina z rodziny różowatych, która naturalnie występuje w wilgotnych lasach, zaroślach i na mokrych łąkach. : Roślina osiąga od 15 do 70 cm wysokości i charakteryzuje się owłosionymi, brunatnoczerwonymi łodygami. Jej dzwonkowate, zwisające kwiaty mają czerwonobrunatny kielich i żółte płatki korony. W medycynie ludowej kłącze kuklika było stosowane jako środek przeciwbiegunkowy, przeciwzapalny i antyseptyczny. Smak i zapach kłącza przypominają goździki, dlatego bywało używane jako przyprawa.

Skrzyp leśny (Equisetum sylvaticum). Gatunek często spotykanymi w podmokłych lasach i zaroślach. Skrzypy to wieloletnie rośliny zarodnikowe posiadające podziemne kłącza, a widoczne pędy to płonne łodygi asymilacyjne. Rośliny te preferują wilgotne, zacienione miejsca, takie jak źródliska, łęgi i mokre lasy.

Widoczna na zdjęciu roślina to młody liść paproci, często określany mianem „pastorału” ze względu na swój charakterystyczny, zwinięty kształt przypominający kij pasterski. Paprocie, a szczególnie ich legendarne (lecz biologicznie nieistniejące) kwiaty, zajmują ważne miejsce w słowiańskich wierzeniach i legendach.

Kowalik zwyczajny (Sitta europaea), często nazywany akrobatą leśnym. Kowaliki to jedyne ptaki w Europie, które potrafią schodzić po pniach drzew głową w dół. Ptaki te wykorzystują dziuple lub skrzynki lęgowe, które często „murowują” – zmniejszają otwór wejściowy za pomocą mieszanki błota, gliny i własnej śliny. Mają popielato-niebieski grzbiet, beżowo-rudy brzuch i charakterystyczną czarną pręgę biegnącą przez oko.

W sumie zrobiliśmy 7 km. Po powrocie zimne piwko i czas wypuścić rudasy.

Kasia wbija się w księgowanie, a ja na zewnątrz gotuję obiad. Potrawa, której dawno nie jedliśmy często nazywana siuwaks 😉 Gotowany makaron, przesmażona kiełbasa i cebulka, drobno posiekany ogórek kiszony. Do tego sos pomidorowy, sól i pieprz. Mieszamy i trochę dusimy i jedzonko gotowe.