Dziś w planach zwiedzanie Lidzbarka Warmińskiego. Jedziemy prosto do miasta na parking dla kamperów. Tutaj miłe zaskoczenie. Parking praktycznie w centrum przy zamku. Miejsce bezpłatne, stanowisko serwisowe, gdzie można wylać szarą wodę i kasetę wc. Płatna jest tylko woda 1 zł za 20l i prąd. Na miejscu jest też toaleta, więc miasto fajnie otwarte na gości w kamperach.
To ruszamy na podbój miasta i zaczynamy od zamku. Zamek Biskupów Warmińskich to jeden z najcenniejszych i najlepiej zachowanych zabytków gotyckiej architektury obronnej w Polsce. Położony malowniczo w widłach rzek Łyny i Symsarny, przez ponad cztery stulecia był siedzibą biskupów warmińskich, którzy sprawowali na Warmii zarówno władzę duchowną, jak i świecką. Ze względu na swój monumentalny charakter oraz znaczenie historyczne bywa nazywany „Wawelem Północy”.
Budowę rozpoczęto około 1350 roku, po przeniesieniu stolicy biskupstwa warmińskiego z Ornety do Lidzbarka Warmińskiego. Prace trwały do 1401 roku i zakończyły się za rządów biskupa Henryka Sorboma. Po II pokoju toruńskim w 1466 roku Warmia weszła w skład Królestwa Polskiego, a zamek stał się ważnym ośrodkiem administracyjnym i kulturalnym Rzeczypospolitej.
W zamku przebywało wiele wybitnych postaci. W latach 1503–1510 mieszkał tu Mikołaj Kopernik, który pełnił funkcję sekretarza i lekarza swojego wuja, biskupa Łukasza Watzenrodego. Najsłynniejszym mieszkańcem był jednak Ignacy Krasicki, zwany „Księciem Poetów Polskich”, który rezydował tu przez blisko 30 lat w XVIII wieku.
Zamek wzniesiono z czerwonej cegły na planie niemal kwadratu o wymiarach około 48,5 × 48,5 m. Składa się z czterech skrzydeł otaczających wewnętrzny dziedziniec. Najbardziej charakterystycznym elementem są dwukondygnacyjne krużganki, unikatowe w skali Polski, często porównywane do krużganków na Zamek Królewski na Wawelu.
W północno-wschodnim narożniku znajduje się wysoka wieża obronna (bergfried), a całość otaczały niegdyś mury, fosy oraz dwa przedzamcza. Zamek łączył funkcje reprezentacyjne, mieszkalne, administracyjne i militarne.
Młyn i kaszarnia w Lidzbarku Warmińskim, położony u ujścia rzeki Symsarny do Łyny. Historia tego miejsca sięga średniowiecza. Już w dokumencie lokacyjnym miasta z 1308 roku wspomniano o młynie zamkowym, który należał do zaplecza gospodarczego lidzbarskiego zamku. Przez stulecia wykorzystywano energię wód Symsarny i Łyny do napędzania urządzeń młyńskich. Obecny budynek został wzniesiony w 1915 roku przez właściciela o nazwisku Khil, po tym jak wcześniejszy młyn spłonął w 1914 roku. Jest to trzykondygnacyjny, ceglany obiekt nakryty wielospadowym dachem.
W latach 1952–1953 zakład został technologicznie przystosowany do produkcji kasz, stąd współczesna nazwa „młyn-kaszarnia”. Oprócz mielenia zboża wytwarzano tu różne rodzaje kasz, co było ważne dla lokalnego przemysłu spożywczego. Pomimo zmian technologicznych zachował swój historyczny charakter i stanowi cenny przykład warmińskiego dziedzictwa przemysłowego.
Neogotycki ratusz w Lidzbarku Warmińskim to jedna z najbardziej charakterystycznych budowli świeckich historycznej stolicy Warmii. Wzniesiony w XIX wieku, stanowi przykład architektury historyzującej, która nawiązuje do średniowiecznego gotyku, wykorzystując jego formy i dekoracje w nowoczesnej jak na swoje czasy konstrukcji.
Ratusz zbudowano z czerwonej cegły, materiału typowego zarówno dla dawnego gotyku ceglanego Warmii, jak i późniejszego neogotyku. Budynek wzniesiono na planie litery „L”, a całość nakryto stromym dachem dwuspadowym. Najbardziej charakterystycznym elementem jest narożny wykusz ozdobiony ostrołukowymi detalami.
Ratusz znajduje się przy rynku starego miasta i odgrywa ważną rolę w jego kompozycji przestrzennej. Choć obecnie nie pełni już funkcji siedziby władz miejskich, pozostaje jednym z najważniejszych zabytków Lidzbarka Warmińskiego i istotnym elementem lokalnego dziedzictwa kulturowego.
Fragmenty murów miejskich z basztami w Lidzbarku Warmińskim to jedne z najcenniejszych pozostałości średniowiecznych fortyfikacji miejskich na Warmii. Stanowią materialne świadectwo czasów, gdy Lidzbark Warmiński był stolicą biskupów warmińskich i jednym z najważniejszych ośrodków regionu.
Budowę murów obronnych rozpoczęto po lokacji miasta w XIV wieku, a zakończono około 1357 roku. Obwarowania miały chronić miasto przed najazdami i otaczały je niemal w całości. Ich przebieg dostosowano do naturalnych warunków terenu – od wschodu, południa i części zachodu dodatkową ochronę zapewniała rzeka Łyna. Od strony północnej, najbardziej narażonej na atak, wzniesiono szczególnie masywne mury oraz suchą fosę.
Pierwotnie mury miały około 5 metrów wysokości, a po późniejszych przebudowach nawet do 7 metrów. Cały obwód obronny liczył około 1000 metrów. W regularnych odstępach rozmieszczono baszty, z których część posiadała szczelinowe otwory strzelnicze. Do systemu obronnego należały także trzy bramy miejskie.
Zachowane do dziś fragmenty murów z basztami można oglądać m.in. przy ulicach Reja, Kajki, Hożej i Kasprowicza. Są to przede wszystkim partie północnych i wschodnich fortyfikacji, które najlepiej przetrwały do naszych czasów.
Wysoka Brama w Lidzbarku Warmińskim to jeden z najcenniejszych i najbardziej charakterystycznych zabytków miasta. Jest to jedyna zachowana z trzech średniowiecznych bram miejskich, które niegdyś prowadziły do miasta.
Pierwsze bramy miejskie w Lidzbarku Warmińskim powstały pod koniec XIV wieku, a Wysoka Brama została wzniesiona jako element rozbudowanego systemu obronnego. Obecnie zachowany obiekt to właściwie przedbramie, które poprzedzało główną bramę i było niegdyś połączone z barbakanem. Gotycka budowla powstała najprawdopodobniej w latach 1466–1478, choć część źródeł wiąże początki bramy z końcem XIV wieku.
Wysoka Brama to monumentalna, czterokondygnacyjna budowla z czerwonej cegły, utrzymana w stylu gotyku. Składa się z centralnego korpusu z ostrołukowym przejazdem oraz dwóch półokrągłych baszt po bokach. Elewację zdobią blendy, dekoracyjny fryz z profilowanej cegły oraz tarcze heraldyczne. Swoją formą przypomina słynną Brama Holsztyńska w Lubece.
Oprócz funkcji obronnej, Wysoka Brama pełniła także inne role. Po rozebraniu barbakanu w 1868 roku obiekt został przekształcony w areszt sądowy, który działał tu aż do zakończenia I wojny światowej. Ślady tego okresu można dostrzec do dziś w postaci zamurowanych okien i dawnych zabezpieczeń.
Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim to jeden z najcenniejszych i najbardziej charakterystycznych zabytków sakralnych Warmii. Wyróżnia się nietypową dla regionu drewnianą konstrukcją oraz monumentalną, dwuwieżową fasadą.
Budynek został wzniesiony w latach 1818–1823 (według niektórych źródeł 1821–1823) jako kościół ewangelicki dla miejscowej społeczności protestanckiej. Fundatorem był król pruski Fryderyk Wilhelm III. Projekt świątyni powstał w berlińskiej Wyższej Deputacji Budowlanej i bywa przypisywany wybitnemu architektowi Karlowi Friedrichowi Schinkelowi.
Po II wojnie światowej i przesiedleniach ludności związanych z Akcja Wisła do regionu przybyli wierni obrządku wschodniego. W 1947 roku utworzono parafię prawosławną, a dawny kościół ewangelicki został zaadaptowany na cerkiew należącą do Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny.
Cerkiew jest wyjątkowym przykładem późnoklasycystycznej architektury drewnianej. Choć na pierwszy rzut oka wygląda jak budowla murowana, w rzeczywistości ma konstrukcję ryglową (szachulcową) oszalowaną drewnem i posadowioną na kamiennej podmurówce. Jest to trójnawowa bazylika emporowa z dwiema wieżami oraz harmonijną, symetryczną kompozycją.
Wnętrze zostało przystosowane do liturgii prawosławnej. Najważniejszym elementem jest współczesny ikonostas oddzielający prezbiterium od nawy. Z pierwotnego wyposażenia protestanckiego zachowało się niewiele, jednak sama przestrzeń świątyni zachowała klasycystyczny charakter i wyjątkową atmosferę.
Historyczny budynek dawnej poczty w Lidzbarku Warmińskim to jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów architektury z przełomu XIX i XX wieku w centrum miasta. Znajduje się przy ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 1, na trasie prowadzącej od Wysokiej Bramy w kierunku zachodniej części miasta.
Obiekt powstał w okresie, gdy Lidzbark Warmiński (ówczesny Heilsberg) znajdował się w granicach Królestwa Prus. Wzniesiono go jako reprezentacyjną siedzibę urzędu pocztowego, który obsługiwał korespondencję, przesyłki oraz usługi telegraficzne. W tamtych czasach poczta była jednym z najważniejszych elementów infrastruktury administracyjnej i komunikacyjnej.
Budynek wykonano z czerwonej cegły, typowej dla północnoniemieckiej i warmińskiej architektury urzędowej. Pruski orzeł jest szczególnie interesującym detalem heraldycznym, przypominającym o czasach, gdy Warmia należała do państwa pruskiego. Po 1945 roku budynek zachował swoją funkcję usługową, choć przestał pełnić rolę głównego urzędu pocztowego.
W sercu Lidzbarka Warmińskiego, nazywanego często „Perłą Warmii”, znajduje się jedno z najbardziej urokliwych miejsc spacerowych w mieście – Bulwar nad Łyną wraz z Kolorową Fontanną. To przestrzeń, która łączy walory przyrodnicze, rekreacyjne i estetyczne, stanowiąc ulubione miejsce wypoczynku zarówno mieszkańców, jak i turystów.
Bulwar został oddany do użytku w 2017 roku i powstał pomiędzy mostami przy ulicach Olsztyńskiej i Kopernika. Jego celem było zagospodarowanie brzegów rzeki Łyny oraz stworzenie nowoczesnej przestrzeni publicznej wpisującej się w uzdrowiskowy charakter miasta.
Spacerując bulwarem, można podziwiać starannie zaprojektowane alejki piesze i rowerowe, zadbane rabaty kwiatowe, liczne ławki oraz malownicze widoki na zabytkową kolegiatę św. Piotra i Pawła. Miejsce zostało wzbogacone o plac zabaw, siłownię plenerową, stację rowerową i amfiteatr, w którym odbywają się koncerty oraz wydarzenia kulturalne.
Centralnym punktem bulwaru jest Kolorowa Fontanna – nowoczesna instalacja wodna, która szczególnie efektownie prezentuje się po zmroku. Strumienie wody są wówczas podświetlane wielobarwnymi reflektorami, tworząc widowiskowy spektakl światła i ruchu. Fontanna przyciąga uwagę dzieci i dorosłych, a jej szum dodaje miejscu atmosfery relaksu i spokoju.
Dawna remiza strażacka w Lidzbarku Warmińskim to jeden z najbardziej charakterystycznych przykładów architektury użytkowej z przełomu XIX i XX wieku w mieście. Budynek powstał około 1900 roku i przez wiele dziesięcioleci służył miejscowej straży pożarnej. Funkcję remizy pełnił zarówno w okresie międzywojennym, jak i po II wojnie światowej, aż do 1970 roku, kiedy strażacy przenieśli się do nowej strażnicy przy ul. Olsztyńskiej.
Najbardziej charakterystycznym elementem obiektu jest wysoka wieża strażacka. Dolna część budynku została wzniesiona z czerwonej cegły, natomiast górna część wieży ma konstrukcję szkieletową (ryglową), typową dla architektury tego okresu. Wieża służyła dawniej do suszenia węży pożarniczych oraz obserwacji okolicy. Na jej dachu znajduje się metalowa chorągiewka wiatrowa ozdobiona symbolami strażackimi, takimi jak hełm, drabina, toporek i bosak.
Kolegiata Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim to jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych Warmii oraz charakterystyczny element panoramy miasta. Ta monumentalna ceglana świątynia góruje nad historycznym centrum miasta.
Pierwszy kościół parafialny w tym miejscu był drewniany i istniał już na początku XIV wieku. Został spalony w 1311 roku podczas najazdu litewskiego księcia Witenesa. Obecną murowaną świątynię wzniesiono w drugiej połowie XIV wieku jako późnogotycki kościół halowy. Na przestrzeni wieków była wielokrotnie przebudowywana i odnawiana, zwłaszcza po pożarze z 1698 roku oraz podczas dużej rozbudowy w latach 1892–1896. W 2008 roku kościół otrzymał rangę kolegiaty i stał się siedzibą kapituły kolegiackiej.
Kolegiata jest imponującą, trójnawową budowlą z czerwonej cegły, reprezentującą dojrzały gotyk warmiński. Jej najbardziej charakterystyczzym elementem jest 66-metrowa wieża, widoczna z wielu punktów miasta. Wnętrze nakrywają piękne sklepienia gwiaździste z XIV i XV wieku, a układ przestrzenny zachowuje surowość i monumentalność typową dla średniowiecznej architektury sakralnej Prus.
Choć obecne wyposażenie ma w dużej mierze charakter neogotycki, we wnętrzu zachowało się wiele starszych i cennych dzieł sztuki. Podczas II wojny światowej część wyposażenia została wywieziona lub zaginęła. Mimo to świątynia zachowała swój historyczny charakter i do dziś zachwyca zarówno wiernych, jak i miłośników architektury gotyckiej.
Wodospad w Lidzbarku Warmińskim to niewielka, ale bardzo urokliwa atrakcja znajdująca się w parku urządzonym w dawnej suchej fosie, tuż za ratuszem i średniowiecznymi murami obronnymi miasta. Nie jest to naturalny wodospad górski, lecz starannie zaprojektowany element krajobrazu, który harmonijnie wpisuje się w historyczne otoczenie.
Spływająca po kamieniach woda tworzy przyjemny szum, który nadaje temu miejscu spokojny, relaksujący charakter. Wodospad otaczają drzewa, krzewy i zadbana zieleń, a w pobliżu znajdują się alejki spacerowe oraz ławki. To popularne miejsce na krótki odpoczynek, fotografie oraz rodzinne spacery. Szczególnie efektownie prezentuje się latem, gdy roślinność jest najbardziej bujna, ale także jesienią, gdy park nabiera ciepłych barw.
Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego w Lidzbarku Warmińskim to współczesna świątynia greckokatolicka, będąca centrum życia religijnego miejscowej społeczności wiernych obrządku bizantyjsko-ukraińskiego. Należy do parafii greckokatolickiej pod tym samym wezwaniem, wchodzącej w skład Archidiecezji Przemysko-Warszawskiej Kościoła Greckokatolickiego w Polsce. Parafia została erygowana w 1992 roku, a jej patronami są święci Cyryl i Metody, misjonarze i twórcy słowiańskiej tradycji liturgicznej.
Powstanie cerkwi wiąże się z obecnością rodzin ukraińskich i łemkowskich, które po II wojnie światowej osiedliły się na Warmii i Mazurach, m.in. w wyniku Akcji „Wisła”. Początkowo nabożeństwa greckokatolickie odbywały się w gościnnych pomieszczeniach parafii rzymskokatolickiej św. Apostołów Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim.
W 1993 roku władze miejskie przekazały wspólnocie budynek dawnego magazynu nawozów przy ul. Wyszyńskiego 8. W latach 1994–1998 obiekt został gruntownie przebudowany i zaadaptowany na potrzeby liturgii wschodniej. Regularne nabożeństwa zaczęto odprawiać w nowej świątyni od 1996 roku, a w maju 1998 roku cerkiew została uroczyście poświęcona przez metropolitę przemysko-warszawskiego Jana Martyniaka.
Świątynia ma nowoczesny charakter i wyróżnia się pojedynczą kopułą, która nadaje jej wyraźnie wschodni, bizantyjski wygląd. Wnętrze zostało urządzone zgodnie z tradycją liturgiczną Kościoła greckokatolickiego. Najważniejszym elementem jest ikonostas, zamontowany w 1997 roku, oddzielający prezbiterium od nawy i ozdobiony ikonami Chrystusa, Matki Bożej oraz patronów świątyni.
Na koniec jeszcze kilka kadrów z różnych zaułków miasta.
Spacer po mieście był bardzo fajny, było piwko, był obiad, ale gdy już wieczorem wróciliśmy do kampera, to oboje stwierdziliśmy, że coś by się jeszcze zjadło. No to telefon i pizza z dostawą na parking 🙂
Odkryj więcej z Czas na Life
Zapisz się, aby otrzymywać najnowsze wpisy na swój adres e-mail.