Płyniemy na Thasos

Do tej pory mój dzień zaczynał się od fajki i kawy, teraz zaczyna się od czyszczenia kuwety 😉 Dopiero fajka i kawa. Potem praca i wchód słońca.

Dziś pierwszym miejscem jakie odwiedzamy to kompleks archeologiczny Avdira. To teren dawnego miasta Abdera, w języku greckim Αβδηρα. Miasto założono w VII w. p.n.e. przez kolonistów ionijskich z Clazomenae, około 656-652 r. p.n.e., a następnie w 545 r. p.n.e. przez mieszkańców Teos. Obszar archeologiczny obejmuje około 3 000 hektarów i obejmuje ślady osadnictwa od archaicznej przez klasyczną, hellenistyczną i rzymską fazę. Abdera była jednym z ważnych miast regionu: należała np. do pierwszej ligi ateńskiej („Pierwszej Attyckiej”) w V w. p.n.e. jako jeden z bogatszych członków. To również miejsce urodzenia Demokritos — filozofa starożytnego, co dodaje mu znaczenia intelektualnego i kulturowego. Na terenie można wyróżnić kilka kluczowych części:

Północny perybolos starsza część miasta: Tu znajdują się fragmenty murów miasta z VII w. p.n.e., budowle z VII w., fragmenty obwarowań z końca VI – początku V w. p.n.e.

Południowy perybolos – nowa część miasta od połowy IV w. p.n.e.: Miasto zostało wówczas przesunięte bardziej na południe i założone na siatce według systemu ippodamejskiego. W tej części zachowały się m.in.: • luksusowe łaźnie rzymskie • „Dom Delfinów” – budowla z połowy III w. p.n.e., nazwana od mozaiki z delfinami, która została znaleziona na dziedzińcu.

Starożytny port: Zachowały się duże granitowe bloki konstrukcyjne falochronu zachodniej części portu, co świadczy o znaczeniu handlowym i strategicznym miasta w starożytności.

Akropola, nekropolie i fazy późniejsze: Na wzgórzu akropoli można zobaczyć pozostałości różnych okresów, w tym także elementy bizantyjskie.

W międzyczasie dzięki pomocy Kasi – polki mieszkającej w Grecji, udało nam się umówić termin sterylizacji kotów. Apollo może cieszyć się jajkami do czwartku. Mamy więc kilka dni czasu, więc możemy śmiało płynąć na Thasos. W Keramoti wjeżdżamy na prom i po godzinie jesteśmy na wyspie. Koty cały rejs grzecznie przespały.

Thasos (gr. Θάσος) to malownicza wyspa położona na północnym Morzu Egejskim, niedaleko wybrzeża Macedonii Wschodniej w Grecji. Należy do archipelagu Wysp Północno-Egejskich i jest jedną z najbardziej zielonych wysp Grecji. Thasos znana jest z bujnej roślinności – lasów sosnowych, gajów oliwnych i krystalicznie czystych wód. W przeciwieństwie do wielu innych greckich wysp, dominuje tu zieleń. Wnętrze wyspy jest górzyste, a najwyższym szczytem jest Ipsarion (1206 m n.p.m.), z którego roztacza się spektakularny widok na morze i sąsiednie wyspy.

Thasos ma bogatą historię sięgającą starożytności. W czasach antycznych była znana z wydobycia marmuru i złota. Warto odwiedzić ruiny starożytnego miasta Thasos – w tym antyczny teatr, świątynię Heraklesa i pozostałości agory. Marmur z Thasos był eksportowany na cały świat i do dziś jest ceniony za swoją biel i jakość. Stolicą wyspy jest Limenas (Thasos Town), gdzie znajduje się port, sklepy, tawerny i muzea. W głębi wyspy leżą urokliwe górskie wioski, takie jak Panagia i Theologos, zachowujące tradycyjny charakter, kamienne domy i lokalne tawerny z kuchnią opartą na oliwie z oliwek, miodzie i rybach.

Wyspa słynie z miodu sosnowego, oliwy, lokalnego wina i marmurowych wyrobów rzemieślniczych. Kuchnia Thasos to typowa kuchnia grecka – świeże ryby, owoce morza, warzywa i sery. Wyspa słynie z pięknych plaż o jasnym piasku i turkusowej wodzie. Najbardziej znane to Golden Beach, Paradise Beach, Saliara (tzw. Marble Beach) i Aliki. Wiele z nich ma charakter dziki i naturalny, idealny do spokojnego wypoczynku.

W porcie znajdujemy parking na nocleg, bo chcemy zwiedzić miasto Tasos.

Idziemy promenadą nadmorską aż do przylądka, gdzie kończy się miasto, a zaczynają się antyczne ruiny. Po drodze kolejne trzy rude koty, o nie tylko dostają smaczki. W mieście generalnie jest chyba więcej kotów niż ludzi. Ale te miastowe mają trochę lepsze życie, dużo restauracji pod którymi coś tam zawsze dostaną i port rybacki, więc źle nie wyglądają. Nasze były na odludziu w górach.

Na przylądku wznosi się kaplica Ιερός Ναός Αγίων Αποστόλων. Kaplica stoi w miejscu starszej, paleochrześcijańskiej świątyni — podczas badań i prac zauważono fragmenty kolumn i inne pozostałości wcześniejszej budowli sakralnej. Obecna kaplica została wzniesiona w 1965 roku. Kaplica jest miejscem lokalnych odpustów i świąt — uroczystości ku czci Apostołów obchodzone są tu w dniu ich święta.

Od kaplicy wchodzimy starą drogą wzdłuż starożytnych murów z VII–V wieku p.n.e., wykonanych z dużych kamiennych bloków do Acropolis of Ancient Thasos. To jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych na wyspie Thasos w północnej Grecji. Znajduje się w pobliżu współczesnego miasta Limenás (często nazywanego po prostu Tasos) i stanowi pozostałość po starożytnym mieście Thasos, które w czasach antycznych było jednym z ważniejszych ośrodków handlowych i kulturalnych regionu Morza Egejskiego. Akropol wznosi się na wzgórzu nad miastem i portem, oferując wspaniały widok na morze. W starożytności pełnił funkcję religijnego i obronnego centrum polis. Na jego terenie znajdowały się świątynie poświęcone bogom greckim, między innymi Atenie, Apollinowi i Panosowi, a także fortyfikacje chroniące miasto przed najazdami. Miasto Thasos zostało założone przez Greków z Paros około VIII wieku p.n.e. Dzięki bogatym złożom złota, srebra i marmuru oraz strategicznemu położeniu, wyspa rozwijała się dynamicznie. Akropol był sercem życia religijnego i politycznego. Z biegiem czasu, w okresie rzymskim, znaczenie akropolu stopniowo malało, lecz jego ruiny przetrwały do dziś jako świadectwo dawnej potęgi wyspy.

Schodzimy na dół do miasta i kierujemy się do świątyni Dionizosa.

Sanktuarium poświęcone było Dionizosowi, bogu wina, płodności, ekstazy i teatru. Kult Dionizosa na Thasos miał bardzo długą tradycję, sięgającą co najmniej VI wieku p.n.e., a jego znaczenie było ściśle związane z życiem społecznym i religijnym mieszkańców wyspy. Dionizos był uznawany za jednego z głównych patronów Thasos, a jego kult łączył się z radością, muzyką, tańcem i teatrem. W samym sanktuarium odkryto liczne rzeźby, inskrypcje i reliefy, przedstawiające Dionizosa oraz sceny z mitów dionizyjskich — między innymi orszaki satyrów i menad. Znaleziono tam również ślady budowli sakralnych, ołtarzy i miejsc składania ofiar. Archeolodzy zidentyfikowali też teatr dionizyjski, który był częścią kompleksu i służył do organizacji uroczystości ku czci boga, w tym widowisk dramatycznych.

Kolejne ciekaw miejsce to Ancient Agora of Thasos. To jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych na wyspie Tasos. Agora była centralnym placem miasta, na którym koncentrowało się życie publiczne. To tutaj odbywały się zgromadzenia obywateli, uroczystości religijne, procesje i spotkania handlowe. Stanowiła również miejsce, w którym mieściły się ważne budynki administracyjne, świątynie, portyki (stoa) oraz pomniki. Wokół agory archeolodzy odkryli liczne pozostałości budowli z różnych okresów – od V wieku p.n.e. aż po czasy rzymskie. Wśród nich wyróżniają się::

Świątynie Apolla, Dionizosa i Artemidy, świadczące o bogatym życiu religijnym mieszkańców,
stoa (portyki kolumnowe), w których prowadzono działalność handlową i polityczną,
rzymski odeon (mały teatr) używany do wystąpień i koncertów,
liczne posągi i inskrypcje, które pozwalają lepiej poznać życie społeczne i polityczne starożytnego Tasos.

W miasteczku jest też Muzeum Archeologiczne. Muzeum prezentuje bogatą kolekcję artefaktów pochodzących z wyspy Thasos — od okresu prehistorycznego aż po czasy wczesnochrześcijańskie. Ceramikę, rzeźby, architektoniczne fragmenty oraz inskrypcje. Gliniana amfora z osady neolitycznej; talerz cykladzki z VII w. p.n.e. przedstawiający bohatera Bellerophon na latającym Pegasus; rzeźba typu kouros o wysokości około 3,5 m (ok. 600 r. p.n.e.). Wystawa pokazuje także znaczenie kopalń ochry (żółty-brązowy pigment) na wyspie — jeden panel wystawy poświęcony jest temu tematowi.

Snujemy się dalej po pustych uliczkach miasta. Jest po sezonie, większość lokali już zamknięta, sklepy mają sjestę. Smutno trochę to wszystko wygląda.

Na koniec jeszcze Basilica Cruciformis. Budowlę zalicza się do okresu wczesnochrześcijańskiego / wczesnobizantyjskiego (przy czym kompleks był rozwijany w kilku fazach od V do początku VII w. n.e.). Typ krzyżowo-bazylikowy był jednym z ważnych schematów sakralnej architektury tego okresu i w Thasos stanowi istotny przykład tego rozwiązania. Basilica ma układ trójnawowy z narteksem i półkolistą apsydą. Wewnątrz stosowano murowane filary (słupy-podpory), na których spoczywały części marmurowe pochodzące często z wcześniejszych budowli antycznych (recykling materiałów). W środkowej nawie, pod posadzką, wykryto szczątki krypty grobowej; odnaleziono też podstawę ambonu i fragmenty urządzeń liturgicznych. Rekonstrukcje planu i przekrojów (opracowane m.in. przez badaczy takich jak Orlandos i omówione w literaturze specjalistycznej) pokazują typowy przekrój „krzyża” wyrysowanego przez nawę poprzeczną (transept). Do dziś zachowały się głównie fundamenty, fragmenty kolumn i pozostałości murów. Kompleks był przedmiotem wykopalisk archeologicznych, które odsłoniły jego kolejne fazy użytkowania i budowy; obecnie ruiny są częściowo widoczne „na otwartej przestrzeni” i opatrzone tablicami informacyjnymi, choć nie są to wielkie, imponujące mury — raczej czytelne pozostałości planu budynku.