Dzień 36 – Wracamy powoli nad ocean

Poranek w Artajona pogodny i ciepły. Na śniadanie wczoraj zakupione jamón serrano, takie krojone na świeżo smakuje całkiem inaczej niż to co możemy kupić w Polsce.

Po śniadaniu ruszamy do Andelos Archaeological Site. Na terenach zajmowanych przez rzymskie miasto Andelos istniała osada ludzka, której początki sięgają IV-III wieku p.n.e. Możliwe, że od II wieku naszej ery miały miejsce pierwsze kontakty Vasconów z Rzymianami. I i II wiek n.e. to okres największej świetności miasta. W tym czasie nastąpiła znacząca rozbudowa miast i przeprowadzono budowę skomplikowanego systemu zaopatrzenia w wodę. Miasto było zamieszkane aż do późnego średniowiecza; jedynym elementem, który przetrwał, jest kaplica Matki Bożej z Andión. W sumie zobaczyliśmy tylko ruiny akweduktu, bo ruiny miasta są ogrodzone i jak byliśmy trasa przez nie była nieczynna.

Obok ruin rzymskiego miasta znajduje się Ermita Virgen de Andión. To Pustelnia Matki Bożej Andión, w stylu protogotyckim z XIII wieku, z której zachowały się ściany wraz z pilastrami oraz wewnętrzna przestrzeń budynku wraz z nakryciem stóp i drzwi. Główna kaplica została przebudowana w stylu barokowym w XVII wieku, a drzwi wejściowe pochodzą z XV wieku. Nad nim znajduje się dzwonnica z dwoma nowoczesnymi łukami. Ołtarz główny jest w stylu barokowym.

Pierwsze miasto na naszej trasie to Puente la Reina. Jest to miasto wybitnie jakobejskie, z pozostałościami murów i różnymi budynkami sakralnymi. Swoje fundamenty zawdzięcza mostowi, który nakazała wybudować królowa Doña Mayor nad rzeką Arga. Wśród monumentalnego dziedzictwa wyróżnia się kościół Santiago El Mayor, zbudowany w XII wieku, a później rozbudowany. Posiada piękną romańską fasadę z wpływami mauretańskimi, plan łacińskiego krzyża i sklepienia krzyżowo-żebrowe w kształcie gwiazdy. Kościół Ukrzyżowania, późnoromański z XII wieku, został rozbudowany w XIV wieku. Jego powstanie zawdzięcza templariuszom. Warto również wspomnieć o dużym średniowiecznym moście z pięcioma łukami, XIV-wiecznym kościele San Pedro i klasztorze Comendadoras de Sancti Spiritus.

Ostatnim miastem tego dnia było Estella-Lizarra. Miasto przedstawione na tarczy ośmioramienną gwiazdą. Kto wie, czy to ta sama gwiazda Drogi Mlecznej, która prowadziła pielgrzymów podczas ich wędrówki. I wszędzie czuć jego jakobejską atmosferę; wszędzie pielgrzymi, symbole, mosty, kościoły i pałace. Może dlatego nazywają je „Toledo Północy”. Co więcej, dzielnica żydowska – trzecia pod względem znaczenia po aldżamach Tudeli i Pampeluny – obejmuje całe miasto. Dlatego też jest częścią Sieci Dzielnic Żydowskich Hiszpanii – Caminos de Sefarad. Przez miasto przepływa rzeka Ega. Estella posiada średniowieczne centrum historyczne, w którym romańskie i gotyckie budowle opowiadają o jego historycznej świetności. Na szczycie dużych schodów znajduje się kościół cystersów San Pedro de la Rúa. Warto zatrzymać się w Pałacu Królów Nawarry. Jedno z reprezentacyjnych romańskich drzwi znajduje się w kościele San Miguel. W architekturze gotyckiej Estelli ważne są Kościół Grobu Świętego i klasztor Santo Domingo. Plaza de los Fueros to centrum miasta, gdzie odbywa się tradycyjny targ, na którym zakupiliśmy świeże mandarynki i trochę warzyw.

Po miastach przydało by się trochę przyrody, dlatego udaliśmy się do Cañón del río Iranzu, który rozpoczyna się obok pięknego klasztoru Irantzu i biegnie przez imponujące lasy bukowe. Znajduje się u podnóża parku przyrody Urbasa Andía.  

Na początku wąwozu warto zajrzeć do ciekawego klasztoru Iranzu. Klasztor Santa María de Iranzu, 
to wspaniałe opactwo cystersów zbudowane pomiędzy XII i XIV. Elegancki i surowy, gotycki krużganek jest cennym dokumentem mówiącym o duchu monastycznym, który zaprasza do odkrywania różnych pomieszczeń klasztoru odnowionego w 1942 roku. Interesujący jest także kościół cystersów.

Na koniec dnia dojechaliśmy w pobliże Cañón del Urederra. Wycieczkę w to miejsce mamy w planach jutro rano. Resztę dnia spędziliśmy łapiąc ostatnie promienie słońca, grillując i odpoczywając.