Rudawy Janowickie i G. Kaczawskie 08.2015 cz.1

Tym razem weekend w Sudetach. Pierwszy piątkowy biwak trudno mi dziś namierzyć, bo minęło już 10 lat. Na pewno były to Góry Kaczawskie.

W sobotę rano rozpoczęliśmy zwiedzanie od ruin Zamku Niesytno. Zbyt dużo nie zobaczyliśmy, bo obiekt był ogrodzony i niedostępny. Zamek stoi na skalistym wzgórzu w Górach Kaczawskich, na wysokości około 550 m n.p.m. Pierwsze pewne wzmianki o warowni pochodzą z 1432 roku, kiedy to biskup wrocławski Konrad Oleśnicki pisał o zamku należącym do rycerza Hayna von Czirna, który został zajęty przez mieszczan wrocławskich i świdnickich. Budowla prawdopodobnie powstała w drugiej połowie XIV wieku, choć wcześniejsze datowanie (np. XIII wiek) jest uważane za mało prawdopodobne. W późniejszych wiekach zamek został rozbudowany, przeszedł przez ręce różnych właścicieli, m.in. rodu von Zedlitz, który władał nim przez długi czas. W XVI wieku u podnóża zamku wybudowano pałac w stylu renesansowym (renesansowe portale, okna, detale kamieniarskie) jako nowa rezydencja, co spowodowało, że średniowieczny zamek górny tracił stopniowo znaczenie rezydencjonalne. W XX wieku pałac był używany m.in. jako dom kolonijny i ośrodek wypoczynkowy. W 1992 roku wybuchł tam pożar, który spowodował zniszczenie dachu i wielu elementów wystroju.

W Radomierzu podziwialiśmy widoki z wieży widokowej zaadaptowanej ze starego kościoła. Wieża stanowi pozostałość po dawnym kościele katolickim, który został rozebrany w 1849 roku. Ma około 20 metrów wysokości (co odpowiada wysokości dzwonnicy). Pierwotny kościół miał tam stać już około roku 1312 (pierwsze wzmianki o Radomierzu pochodzą z 1305 r.). W XVI wieku kościół przejęli protestanci, lecz po wojnie trzydziestoletniej (ok. 1654 r.) wrócił on do wyznania katolickiego. W wyniku obniżonego znaczenia parafii i zmian administracyjnych, kościół zaczął popadać w ruinę. W 1849 roku podjęto decyzję o jego rozbiórce, pozostawiając jedynie dzwonnicę.

Natomiast obecny kościół w Radomierzu został wzniesiony w latach 1748–1750 przez ewangelików. Świątynia jest murowana, zaprojektowana na planie wydłużonego ośmioboku (co jest stosunkowo rzadkim rozwiązaniem) i nakryta łamanym dachem wielopołaciowym. W roku 1804 kościół przeszedł remont, w trakcie którego dobudowano kwadratową wieżyczkę z prześwitem i zwieńczoną hełmem z iglicą (sygnaturka). W przeszłości wnętrze posiadało pozorne sklepienie kolebkowe z drewna, podparte słupami, z 2-kondygnacyjnymi empory. W XX wieku dokonano przeróbek — empory zostały usunięte, a sklepienie pozorne zasłonięte przez podwieszany strop. Wnętrze zdobi polichromowany, drewniany ołtarz z XIX wieku.

Następna miejscowość na naszej trasie, to Janowice Wielkie. Zaczynamy spacer od Pałacu Schaffgotschów. Początki obiektu sięgają XIV wieku, kiedy rycerz von Beier wzniósł tu prosty dwór. W latach 1608-1609 majątek przejął Daniel von Schaffgotsch, który dokonał rozbudowy tego dworu. Podczas wojny trzydziestoletniej obiekt został uszkodzony, a w roku 1645 częściowo spalony przez Szwedów. W 1775 r. pałac przeszedł przebudowę w stylu barokowym. Kolejna przebudowa miała miejsce około 1830 r. – wtedy też zakładano park krajobrazowy w latach ~1830-1840. W 1917 roku pożar zniszczył oficyny (części pomocnicze, gospodarcze). Po pożarze dokonano odbudowy i część zabudowań zaadaptowano m.in. jako schronisko młodzieżowe . Od 1962 r. w pałacu mieści się Dom Pomocy Społecznej dla osób z niepełnosprawnością intelektualną.

Idąc brzegiem Bobru dochodzimy do ciekawego wiaduktu kolejowego. Most został zbudowany w latach 1865-1866. Wykonany jest z granitowych ciosów, starannie obrobionych. Długość mostu to około 92 metry, a wysokość to 19,5 metra.

W Karpnikach odwiedzamy Zamek Karpniki, czyli dawny Schloss Fischbach. Początki zamku sięgają XIV wieku, kiedy wzniesiono tu warownię rycerską. W XV wieku był to zamek obronny należący do lokalnych rodów rycerskich. W XVI wieku został przebudowany w stylu renesansowym, a w XIX wieku przeszedł gruntowną rekonstrukcję w duchu neogotyku angielskiego. W 1822 roku posiadłość kupił książę Wilhelm Pruski, brat króla Fryderyka Wilhelma III. Dzięki temu Karpniki stały się rezydencją królewską i ważnym ośrodkiem życia towarzyskiego w regionie. W XIX wieku bywali tu m.in. król Fryderyk Wilhelm IV, królowa Elżbieta Bawarska, a nawet król Niderlandów Wilhelm II. o II wojnie światowej zamek, jak wiele innych w regionie, uległ dewastacji i przez lata pełnił różne funkcje (m.in. ośrodek wypoczynkowy). Obecny wygląd zamku to wynik XIX-wiecznej przebudowy dokonanej przez Friedricha Augusta Stülera, nadwornego architekta pruskiego.

Czas no kolejną wioskę Bukowiec i Świątynię Ateny. Wchodzi ona w skład zespołu pałacowo-parkowego Park Krajobrazowy w Bukowcu. Została zbudowana w 1804 roku jako pawilon, stylizowany na grecką świątynię. Była prezentem od Friedricha Wilhelma von Reden dla jego żony Friederike (z okazji drugiej rocznicy ślubu). W dawnych czasach budowla pełniła funkcję miejsca spotkań towarzyskich — rozmów, herbaty, podziwiania panoramy, była też biblioteką hrabiny i miejscem z dziełami klasyków (np. literatury, astronomii).

Teraz kolej na pałac w Bukowcu i otaczający go park. W 1379 roku własnością Bukowca była rodzina von Zedlitz. Potem ziemie zmieniały właścicieli przez wieki. W drugiej połowie XVI wieku zbudowano tu renesansowy dwór. W 1785 pałac przeszedł istotną przebudowę pod kierunkiem rodziny von Reden — nadano mu styl klasycystyczny. Usunięto m.in. fosę, przebudowano fasadę, zmieniono znacząco wygląd budowli. Park krajobrazowy w stylu angielskim został założony w tym samym okresie przez von Redenów.

W parku zwiedziliśmy też ruiny opactwa. Opactwo, znane również jako mauzoleum rodziny von Reden, zostało wzniesione w latach 1800–1818 według projektu berlińskiego architekta Friedricha Rabe. Jest to sztuczna ruina w stylu neogotyckim, zaprojektowana jako dwunawowy kościół z kryptą grobową. W dolnej kondygnacji spoczęli hrabia Friedrich Wilhelm von Reden (zmarły w 1815 roku) oraz jego żona Friederike (zmarła w 1854 roku). Opactwo zostało poświęcone 12 maja 1818 roku. W jego wnętrzu odprawiano nabożeństwa, a budowla była zdobiona malowidłami ściennymi i miedziorytami. Po II wojnie światowej obiekt został zdewastowany; groby zostały przekopane, a kaplica rozebrana.

Na dziś został nam jeszcze Pałac i Park w Mysłakowicach. Pierwsze wzmianki o Mysłakowicach pochodzą z XIV wieku, jednak pałac jako taki powstał dopiero w drugiej połowie XVIII wieku. Właścicielami miejscowości i dworu byli kolejno m.in. rodziny von Reibnitz, von Kottwitz, von Richthofen. W roku 1816 Marek August Neidhard von Gneisenau stał się właścicielem majątku. W 1832 roku pałac został zakupiony przez króla Prus Fryderyka Wilhelma III. Od tego czasu stał się rezydencją pruskiej rodziny królewskiej. W latach 1842-1844 przeszedł generalną przebudowę pod nadzorem Karla Schinkla, co nadało mu wiele cech neogotyckich. Po I wojnie światowej i rozwiązaniu majoratu koronnego, majątek został przejęty przez starostwo jeleniogórskie. Po II wojnie światowej obiekt — podobnie jak wiele na Dolnym Śląsku — zmieniał właścicieli (m.in. Lasy Państwowe, PGR). Przez wiele lat w pałacu funkcjonowała szkoła podstawowa (a także gimnazjum). Obecnie szkoła została przeniesiona do nowego budynku, co uwolniło pałac od tej funkcji.