Durne Bagno i pierwsi goście

Niedziela, więc chwila oddechu. Grzanki z piekarnika i przy kawie zastanawiamy się gdzie ruszyć na wycieczkę. Kasia chce dziś trochę po księgować, więc dziś raczej wycieczka jakaś krótka i szybka.

Wybór pada na Durne Bagno. Pakujemy się do kampera i jedziemy. Po drodze robimy mały stop przy drewnianym kościele w Wytycznie, bo jest akurat otwarty. Drewniany Kościół Rzymskokatolicki pw. św. Andrzeja Boboli w Wytycznie, położony niedaleko Urszulina. Historia kościoła sięga okresu przed II wojną światową.

W 1938 roku w Wytycznie utworzono filię duszpasterską parafii w Wereszczynie. Pierwszą świątynią była niewielka drewniana kaplica wzniesiona z inicjatywy ks. Kazimierza Szlendaka i poświęcona św. Andrzejowi Boboli. Planowano w przyszłości budowę murowanego kościoła, jednak wybuch wojny przekreślił te zamierzenia. Obecny drewniany kościół powstał po zakończeniu wojny w nietypowych okolicznościach. W 1945 roku do Wytyczna przeniesiono dawny kościół ewangelicki z pobliskiego Michałowa. Budowlę rozebrano, przewieziono i ponownie zmontowano, uzupełniając ją o prezbiterium i zakrystie. Dzięki ogromnemu zaangażowaniu mieszkańców świątynia szybko stała się sercem odradzającej się parafii.

Architektonicznie kościół reprezentuje tradycyjne drewniane budownictwo sakralne Lubelszczyzny. Jest świątynią jednonawową, o konstrukcji drewnianej, nakrytą stromym dachem i zwieńczoną sygnaturką. Skromna bryła harmonijnie wpisuje się w otaczający krajobraz lasów i jezior Poleskiego Parku Narodowego, podkreślając wiejski charakter miejscowości. Wnętrze kościoła ma prosty, kameralny wystrój sprzyjający modlitwie. Centralne miejsce zajmuje ołtarz główny z wizerunkiem patrona – św. Andrzeja Boboli, jezuity, męczennika i jednego z patronów Polski. Wyposażenie świątyni uzupełniają drewniane elementy wystroju oraz pamiątki związane z historią parafii.

Jedziemy teraz w stronę Ławiszowa i zatrzymujemy się na miejscu piknikowym Poleskiego Parku narodowego.

Uwagę przykuwa tu Pomnik Korpusu Ochrony Pogranicza w Wytycznie, który znajduje się na cmentarzu wojennym. Upamiętnia żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza, którzy polegli 1 października 1939 roku podczas bitwy pod Wytycznem – jednego z ostatnich starć kampanii polskiej 1939 roku, stoczonego przeciwko wojskom Armii Czerwonej.

Monument ma formę kamiennego obelisku z tablicami pamiątkowymi. Otacza go cmentarz wojenny, na którym spoczywają polegli żołnierze. Całość stanowi miejsce pamięci narodowej, gdzie regularnie odbywają się uroczystości rocznicowe, z udziałem wojska, Straży Granicznej, kombatantów oraz mieszkańców regionu.

Bitwa pod Wytycznem została stoczona przez zgrupowanie Korpusu Ochrony Pogranicza dowodzone przez generała Wilhelma Orlika-Rückemanna. Po agresji Związku Radzieckiego na Polskę 17 września 1939 r. oddziały KOP wycofywały się na zachód, prowadząc walki z Armią Czerwoną. Pod Wytycznem stawiły silny opór liczniejszemu przeciwnikowi, jednak wobec wyczerpania amunicji i strat dowódca zdecydował o rozwiązaniu zgrupowania, aby umożliwić żołnierzom dalszą walkę w konspiracji lub przedarcie się do innych oddziałów.

Pomnik przypomina o ofierze żołnierzy KOP – formacji utworzonej w 1924 roku do ochrony wschodnich granic II Rzeczypospolitej. Korpus nie tylko strzegł granicy, lecz także zwalczał dywersję i przemyt oraz wspierał rozwój lokalnych społeczności na Kresach. We wrześniu 1939 roku jego żołnierze należeli do pierwszych obrońców Polski walczących zarówno z III Rzeszą, jak i ze Związkiem Radzieckim.

Kawałek dalej można zobaczyć ukrytą w lesie prawosławną nekropolię. Jest jednym z cennych śladów wielokulturowego dziedzictwa Polesia i przypomina o wielowiekowej obecności ludności prawosławnej oraz greckokatolickiej na tych terenach. Nekropolia powstała na początku XX wieku i zachowała swój historyczny charakter. Wśród najcenniejszych elementów znajdują się grób duchownego Michała Somika (zm. 1909), należący do najstarszych zachowanych pochówków. Kute i żeliwne krzyże charakterystyczne dla prawosławnych cmentarzy Chełmszczyzny, stare kamienne nagrobki z inskrypcjami w języku rosyjskim i cerkiewnosłowiańskim.

Historia cmentarza jest ściśle związana z dziejami miejscowej parafii. W Wytycznie istniała cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego, ufundowana w XVIII wieku. Po likwidacji unii brzeskiej świątynia została przejęta przez Cerkiew prawosławną. W 1938 roku została zburzona podczas akcji niszczenia cerkwi na Chełmszczyźnie i południowym Podlasiu. Po II wojnie światowej większość miejscowej ludności prawosławnej została wysiedlona, przez co cmentarz przestał być intensywnie użytkowany. Dziś pozostaje pod opieką parafii prawosławnej we Włodawie i nadal służy nielicznej społeczności prawosławnej regionu.

Za cmentarzem rzucamy okiem na wiejską kapliczkę jakich wiele na polskich wsiach. Takie obiekty są często zlokalizowane przy starych drogach lub szlakach i stanowiły element krajobrazu kulturowego.

Tuż przed Durnym Bagnem warto odwiedzić Ośrodek Edukacyjny Poleskie Sioło. To wyjątkowy obiekt należący do Poleskiego Parku Narodowego, położony w Wytycznie (przysiółek Łowiszów). Powstał jako rekonstrukcja tradycyjnej zagrody Polesia Zachodniego z przełomu XIX i XX wieku, aby zachować i popularyzować lokalne dziedzictwo kulturowe oraz etnograficzne.

Na terenie ośrodka znajdują się: drewniana chata mieszkalna kryta strzechą, stodoła i spichlerz, budynek gospodarczy oraz ziemianka, studnia z żurawiem, bróg do przechowywania siana, tradycyjny pleciony płot i inne elementy dawnego gospodarstwa.

W budynkach zgromadzono liczne eksponaty przedstawiające codzienne życie mieszkańców Polesia. Można zobaczyć dawne narzędzia rolnicze, wyposażenie domu oraz przedmioty związane z tradycyjnymi zawodami, takimi jak tkactwo, stolarstwo, szewstwo czy pszczelarstwo. Ośrodek organizuje warsztaty i zajęcia edukacyjne, podczas których uczestnicy poznają dawne zwyczaje, rzemiosło i sposób życia na poleskiej wsi.

Zostawiamy tu kampera i dalej już pieszo idziemy Ścieżką Przyrodniczą Mietułka do wieży widokowej przy Durnym Bagnie. Ścieżka przyrodnicza „Mietiułka” to jedna z najciekawszych tras w Poleski Park Narodowy. Ma około 21 km długości i tworzy pętlę rozpoczynającą się w okolicach Łowiszowa koło Wytyczna. Została zaprojektowana przede wszystkim z myślą o rowerzystach, ale można ją również pokonać pieszo. Przejazd zajmuje zwykle od 2,5 do 3,5 godziny.

Trasa prowadzi przez najbardziej charakterystyczne krajobrazy Polesia – lasy, torfowiska, podmokłe łąki i rozlewiska. Jej nazwa pochodzi od niewielkiej rzeki Mietiułki, która przepływa przez znaczną część tego obszaru. Wzdłuż ścieżki znajdują się tablice edukacyjne opisujące lokalną przyrodę i historię regionu.

Największą atrakcją jest Durne Bagno – około 220-hektarowe torfowisko wysokie, będące jednym z najcenniejszych obiektów przyrodniczych Poleskiego Parku Narodowego. Występują tu charakterystyczne rośliny bagienne, takie jak wełnianka, bagno zwyczajne czy borówka bagienna, a także karłowate sosny tworzące bór bagienny. To również ostoja wielu gatunków zwierząt, m.in. łosi, bobrów, żurawi, bielików, czapli oraz rzadziej spotykanych wilków.

Jednym z najatrakcyjniejszych punktów na trasie jest drewniana wieża widokowa przy Durnym Bagnie. Z platformy rozciąga się szeroka panorama torfowiska, dzięki czemu można podziwiać rozległe połacie bagien oraz obserwować ptaki i inne zwierzęta bez ingerowania w ich naturalne środowisko. Szczególnie malowniczo prezentuje się to miejsce wiosną, gdy kwitnie wełnianka, oraz jesienią, kiedy torfowisko przybiera złociste i brunatne barwy.

Będąc w okolicy trzeba uważać na lwy.

Wracamy do kampera i na koniec jedziemy jeszcze zobaczyć plażę nad Jeziorem Wytyckim. Mieszkamy już tu trzy tygodnie, a jeszcze tu nie byliśmy. Największym atutem plaży jest kameralna atmosfera. Znajduje się tu piaszczysty brzeg i drewniany pomost. Przy plaży dostępny jest również parking, co sprawia, że jest to wygodne miejsce zarówno na krótki postój, jak i całodniowy wypoczynek. Infrastruktura została rozbudowana w 2014 roku, znacząco podnosząc atrakcyjność tego miejsca.

Jezioro Wytyckie jest płytkie – jego średnia głębokość wynosi około 2 metrów. Dno jest muliste, a woda bywa mniej przejrzysta niż w innych jeziorach Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego. Dzięki łagodnemu zejściu do wody plaża jest odpowiednia dla rodzin z dziećmi, choć warto pamiętać o naturalnym, miękkim podłożu. Na jeziorze obowiązuje zakaz używania silników spalinowych, co sprzyja ciszy i bezpieczeństwu oraz zachęca do pływania kajakami i łodziami wiosłowymi.

Miłośnicy aktywnego wypoczynku mogą skorzystać z blisko 10-kilometrowej trasy spacerowej wokół jeziora lub obserwować ptaki z wieży widokowej. Okolica jest również popularna wśród wędkarzy – występują tu m.in. szczupaki, karpie, okonie i liny.

No dobra wracamy na siedlisko, bo kaczka i koty tęsknią.

Nie mogę wysiedzieć, wiec chociaż kijki do kiełbasy powieszę 😉

Kasia księguje, a ja jeszcze robię rundkę po okolicznych łąkach i sąsiednich wioskach w sumie jakieś 6 kilometrów jeszcze przedreptałem.

Po powrocie obiadek i sjesta. Siedzę sobie przed domem, już mam iść po laptopa i jeszcze trochę popracować, a tu kamper na horyzoncie. Czyżby do nas? Tak do nas, czyli mamy pierwszych gości na siedlisku, nie licząc znajomych. Chwila rozmowy i nasi nowi kamperowicze wybierają sobie miejsce i się rozkładają. Pokazaliśmy im siedlisko i co tu jeszcze chcemy zrobić. Okazało się, że są z naszych okolic, bo z pod Wrocławia.