Dzień 298 – Przez saskie wioski po wulkany błotne i miś na biwaku?

Przyjemny chłodny poranek i śniadanie na powietrzu. Dziś sałatka z tuńczyka, jeszcze zapas z Hiszpanii.

Ruszamy na południe Transylwanii po seklersko saskich wioskach. Mamy trochę do zaliczenia kościołów. Będą to dawne saskie kościoły ewangelickie i unitarne, popularne w śród miejscowych szeklerów. Pierwsze dwa odwiedziliśmy w wiosce Mujna. Jest tu zarówno kościół ewangelicki jak i unitarny.

Biserică Reformată w Mujna to zabytkowa świątynia należąca do wspólnoty protestanckiej wyznania reformowanego (kalwińskiego). Kościół ten został wzniesiony w stylu gotyckim najprawdopodobniej w XIV lub XV wieku, choć niektóre jego elementy mogą być starsze. Początkowo była to świątynia katolicka, lecz po reformacji została przejęta przez lokalną społeczność reformowaną (kalwińską), co było częstym zjawiskiem w Siedmiogrodzie od XVI wieku. Kościół posiada typowe cechy gotyku siedmiogrodzkiego, takie jak ostrołukowe okna, masywna wieża oraz kamienne detale architektoniczne. Wnętrze jest stosunkowo surowe, zgodnie z protestancką estetyką, pozbawione barokowego przepychu. Można w nim jednak znaleźć elementy historyczne, takie jak drewniane empory, malowane stropy czy zabytkowe ławki.

Kilka fotek z wioski. Siedmiogrodzkie wioski są urocze, pełne kolorowych starych domków, krytych starą dachówką. Lubimy się po nich wałęsać tak jak i po wioskach Maramureszu.

Biserica Unitariana w Mujna Należy do wspólnoty unitarian siedmiogrodzkich, będącej częścią nurtu chrześcijańskiego, który odrzuca doktrynę Trójcy Świętej i podkreśla jedność Boga. Kościół ma charakterystyczne cechy architektury gotyckiej, z późniejszymi przekształceniami. Jego najstarsze fragmenty pochodzą prawdopodobnie z XIV–XV wieku. Skromne i surowe, zgodne z teologią unitariańską, która unika nadmiernego zdobnictwa. Wnętrze często zawiera cytaty biblijne po węgiersku. Kościół służy lokalnej wspólnocie unitariańskiej i jest miejscem nabożeństw w języku węgierskim.

Biserica Unitariană Fortificată w Dârjiu jest to jedna z najważniejszych i najlepiej zachowanych unitariańskich świątyń obronnych w Rumunii, wpisana na Listę światowego dziedzictwa UNESCO w ramach grupy „Ufortyfikowanych kościołów w Siedmiogrodzie”. Początki świątyni sięgają XIII wieku, pierwotnie jako kościół katolicki w stylu gotyckim. Obecnie unitariański – po reformacji kościół przeszedł w ręce lokalnej wspólnoty unitariańskiej w XVI wieku. Architektura gotycka z elementami renesansowymi i barokowymi; otoczony grubymi murami obronnymi z basztami. Mury i wieże obronne chroniły lokalną ludność przed najazdami (głównie osmańskimi) i służyły jako schronienie w czasie niepokojów. We wnętrzu znajdują się cenne freski z XV wieku przedstawiające m.in. legendę św. Władysława – to unikalne dzieło sztuki religijnej w regionie. W zadaszonych murach jest obecnie ekspozycja muzealna.

Wioska Ulieș i kolejna Biserica Reformată. Miejscowość ta zamieszkana jest głównie przez Węgrów wyznania reformowanego, co znajduje odzwierciedlenie w stylu i historii świątyni. Kościół ma charakterystyczne cechy architektury gotyckiej z późniejszymi elementami renesansowymi. Często spotykaną cechą tego typu świątyń w Seklerszczyźnie jest prostota formy i funkcjonalność. Wnętrze kościoła jest skromne, zgodne z reformowaną doktryną – bez bogatych ozdób, figur i ikon. Ambona i inne elementy wyposażenia ozdobione są tzw. ludowym barokowym malarstwem seklerów.

Zza wzgórz wyłania się kolejna świątynia w Petecu. Parafia reformowana w Székelypetek ma długą historię sięgającą czasów Reformacji w XVI wieku. Podobnie jak wiele innych społeczności w regionie, mieszkańcy w większości przyjęli wyznanie kalwińskie. Budynek kościoła reformowanego w Székelypetek to zabytkowa świątynia, często utrzymywana i odnawiana przez lokalną społeczność. Architektonicznie charakteryzuje się prostotą i funkcjonalnością, typową dla świątyń reformowanych, z wieżą i emporami wewnętrznymi.

I kolejna siedmiogrodzka wioska Beia. Biserica Lutherană Fortificată to zabytkowy kościół warownyzbudowany przez społeczność saską. Gotycki z późniejszymi elementami barokowymi i renesansowymi.

Kolejnym kościołem warownym była świątynia w Cața. Biserica Sfântul Nicolae w Cața to zabytkowy kościół warowny. Ufortyfikowany zespół kościoła ewangelickiego, składający się z kościoła, ufortyfikowanego ogrodzenia i czterech wież, jest zabytkiem historycznym. Kościół jest poświęcony św. Mikołajowi i został zbudowany jako bazylika romańska w XIII wieku . Kompleks ufortyfikowany składa się z dwóch ufortyfikowanych, wielokątnych ogrodzeń oddalonych od siebie o dwa wieki. Wewnętrzny datowany jest na XV wiek, a drugi na XVII wiek . Pod koniec XV wieku kościół został przebudowany z ufortyfikowanymi strukturami obronnymi. Zachodnia wieża zawaliła się w 1894 roku i nie została odbudowana. Ołtarz datowany jest na 1894 rok, meble na XIX wiek , organy na 1803 rok , a ambona na 1864 rok.

Ostatni dziś kościół warowny odwiedziliśmy w Homorod. Architektura kościoła jest typowa dla średniowiecznych budowli saksońskich w Transylwanii — charakteryzuje się masywną, obronną konstrukcją z kamienia i cegły, często z wieżą obronną, która służyła nie tylko celom religijnym, ale także ochronie mieszkańców w czasach zagrożenia. Wnętrze kościoła zwykle zawiera elementy gotyckie oraz późniejsze renesansowe i barokowe zdobienia, co świadczy o długiej historii i różnych etapach rozbudowy. Biserica Evanghelică w Homorod jest częścią dziedzictwa kulturowego Saksonów Siedmiogrodzkich i stanowi atrakcję turystyczną dla osób zainteresowanych historią, architekturą sakralną oraz kulturą mniejszości niemieckiej w Rumunii.

Na koniec zostały nam do zobaczenia wulkany błotne – Vulcanii Noroioși de la Băile Homorod. Nie są tak duże i efektowne jak te koło miejscowości Berca w Górach Buzău, ale też na swój sposób są ciekawe i mało znane nawet w Rumunii. Obecności wulkanów błotnych w Kotlinie Transylwańskiej sprzyja obecność nagromadzeń gazu i wód gruntowych oraz osadów osadowych, które stanowią warstwę źródłową materiału dla wulkanów błotnych. Około połowy XX wieku pojawiły się pierwsze emanacje błotne, które utworzyły te wulkany błotne – niezwykle rzadki przypadek geologiczny. Sześć takich wulkanów zaobserwowano w obrębie obszaru chronionego geologicznie. Wulkany błotne Homorodu ukazują się w różny sposób. Dwa z nich wykazują sporadyczną aktywność, a ich stopień aktywności najprawdopodobniej zależy od ciężaru masy wody, która je naciska. Jeden z najaktywniejszych, Homorod 3, wypływa bezpośrednio na drodze. Homorod 4 to wulkan typu basenu błotnego, który jest najbardziej aktywny i można go obserwować w stanie bulgotania.

Tuż przy wulkanach zostaliśmy na nocleg, bo miejsce dosyć fajne. Pasące się owieczki i świeże odciski łap niedźwiedzia dodają smaczku biwakowania w tym miejscu. Miś na szczęście do zmroku nie pojawił się, a co będzie w nocy, tego nie wiemy, bo będziemy spali 😉 Z biwaku mamy widok na kościół warowny w Homorod i zamek w Rupea.