Siedlec i Złoty Potok

Dzisiaj poranek na minusie, dachy i samochody oszronione, ale za to od rana przyświeca słońce, więc nie jest źle, można zwiedzać. Atena już zdrowa, więc możemy opuścić Częstochowę.

To zaczynamy – Jaskinia na Dupce to niewielka, ale ciekawa jaskinia krasowa położona na wzgórzu „Dupka” w miejscowości Siedlec, w regionie Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Jaskinia znajduje się na zalesionym wzgórzu (ok. 371 m n.p.m.), wśród bukowego lasu, niedaleko popularnych szlaków turystycznych, m.in. Szlaku Orlich Gniazd. To jedna z łatwiej dostępnych jaskiń w okolicy – można ją zwiedzać samodzielnie przez cały rok. Długość korytarzy wynosi ok. 50–75 m, a jaskinia posiada kilka otworów wejściowych (największy ma ok. 5 × 8 m). Wnętrze składa się z obszernej komory wejściowej, krótkich korytarzy i szczelin i niewielkich nacieków.

Kolejna jaskinia to Jaskinia Kadzielniańska. Jaskinia znajduje się na wzgórzu Kadzielnia (ok. 375 m n.p.m.), które jest najwyższym wzniesieniem w okolicy Siedlca. Jaskinia powstała w wapieniach jurajskich w wyniku procesów krasowych, czyli rozpuszczania skał przez wodę.

Teraz czas na Bramę Twardowskiego. To efektowna formacja skalna znajdująca się w pobliżu miejscowości Złoty Potok. Brama Twardowskiego powstała w wyniku procesów krasowych i erozyjnych działających na wapienne skały jury. Ma postać łukowatego prześwitu w skale, przypominającego naturalne okno lub właśnie bramę. Otaczające ją ostańce skalne mają nieregularne, fantazyjne kształty, co jest typowe dla jurajskiego krajobrazu.

Nazwa formacji nawiązuje do postaci Pana Twardowskiego – legendarnego szlachcica i czarnoksiężnika znanego z polskich podań. Według lokalnych opowieści miał on korzystać z tej skalnej „bramy” jako miejsca magicznych praktyk lub przejścia do innych światów.

Jedziemy teraz do Złotego Potoku, parkujemy przy smażalni pstrąga, ale przed obiadem jeszcze kilka wycieczek.

Tuż przy drodze znajduje się Skała z Krzyżem, to charakterystyczna formacja wapienna w okolicy. Skała zbudowana jest z jurajskich wapieni, typowych dla tego regionu. Jej forma została ukształtowana przez procesy krasowe i erozję, które przez miliony lat modelowały tutejszy krajobraz ostańców skalnych. Na szczycie skały umieszczony jest metalowy krzyż – stąd jej nazwa.

Następny cel to Skały Podwale, malownicza grupa wapiennych ostańców położonych na obrzeżach miejscowości Złoty Potok. Obok ostańców znajduje się grodzisko Osiedle Wały. To jedno z najbardziej interesujących stanowisk archeologicznych i krajobrazowych na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Łączy w sobie walory naturalne (skały wapienne, urwiska) oraz relikty bardzo starego grodu. Dzięki temu miejsce miało naturalne właściwości obronne, które dodatkowo wzmocniono sztucznymi umocnieniami. Było to wczesnośredniowieczne grodzisko skalno-wyżynne, funkcjonujące mniej więcej od VIII do XII wieku. Do dziś zachowały się wyraźne wały ziemne, które tworzą charakterystyczny układ w terenie.

Idziemy teraz do źródeł Wiercicy, początkowo wzdłuż Stawu Zygmunt. Jeziorko ma charakter sztucznego zbiornika, powstałego w wyniku spiętrzenia wód. Otoczony jest lasami i wapiennymi wzgórzami, co nadaje mu bardzo spokojny, naturalny klimat mimo ingerencji człowieka.

Wiercica ma dwa źródła pierwsze to Źródło Elżbiety. Źródło Elżbiety to jedno z najbardziej interesujących przyrodniczo wywierzysk na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, choć często pozostaje w cieniu pobliskiego Źródła Zygmunta. Źródło znajduje się na terenie Rezerwat Parkowe, około 200 metrów od Źródła Zygmunta. Oba tworzą wspólny kompleks źródliskowy, który uznaje się za największy system wywierzyskowy w dolinie rzeki Wiercicy. Jest źródłem szczelinowo-krasowym (woda wypływa z wapieni przez szczeliny skalne). Należy do tzw. źródeł spływowych, o zmiennej wydajności. Temperatura wody to ok. 9–11°C, bardzo wysoka jakość – I klasa czystości i mineralizacja: 200–500 mg/l.

Natomiast Źródło Zygmunta to jedno z najbardziej znanych i malowniczych źródeł krasowych na terenie Jury. Woda jest tu bardzo czysta, zimna i przejrzysta, o stałej temperaturze przez cały rok (ok. 8–9°C). Wydajność źródła jest stosunkowo duża, co sprawia, że szybko tworzy niewielki strumień. Nazwa „Zygmunta” pochodzi od imienia właściciela dóbr. Cały obszar Złotego Potoku był związany z rodem Krasińskich, a okolice mają bogatą historię.