Wschód słońca dziś gdzieś nad lądem i kolejna chłodna noc, bo tylko 8 stopni. Dzisiaj imieniny Kasi i fajnie się składa, że jedziemy do Salonik, bo będzie można zjeść dobry imieninowy obiad.
Po drodze zatrzymujemy się w Ζαμπέτας Camping Megastore, to centrum caravaningowe ze sklepem, serwisem i obsługą kamperów. Jesteśmy mile zaskoczeni zaopatrzeniem, niejeden niemiecki sklep może się schować. Idziemy buszować w półki, bardziej popatrzeć co ciekawego, bo raczej nic nie potrzebujemy. A jednak, Kasia wypatrzyła wysoki wkład do Omni z dodatkowym rusztem. No to nam się przyda. Odkąd wymontowaliśmy piekarnik gazowy, brakuje nam go do różnego rodzaju grzanek, w w zwykłej Omni trzeba je robić na trzy razy, żeby się najeść. W wyższym wkładzie tostów i grzanek wejdzie już całkiem sporo, a do tego jest dodatkowy ruszt, by ułożyć je piętrowo. Kupujemy i zobaczymy czy się sprawdzi. Te rzeczy nie są tanie więc próbujemy wziąć wewnątrzwspólnotową FV, by otrzymać cenę bez greckiego VATu, ale okazuje się, że do wypełnienia tona papierów tzw CMR o przekroczeniu granicy itp, rezygnujemy i bierzemy tylko unijną z VATem. I tak schodzi się z tym tyle, że krócej kupowaliśmy kampera 😉 Na punkcie serwisowym dolewam wody i już jedziemy prosto do Salonik.
Musimy przebić się przez całe zatłoczone miasto, więc dojazd do parkingu strzeżonego koło dworca zajmuje sporo czasu, ale w końcu docieramy. Możemy tu spokojnie zostawić kampera na całą noc, a potem przenocować. W dużych miastach nie zostawiamy naszego domku bez opieki, bo wiadomo im większe miasto, tym ryzyko włamania i kradzieży większe. Tutaj za 10€ mamy spokojną głowę i możemy ruszyć w miasto.
Miało być dziś słonecznie, ale prognozy się nie sprawdziły i niebo zakryły chmury. Nie było też za ciepło, więc założyliśmy bluzy polarowe i było optymalnie. Zaczynamy od fragmentów murów obronnych i baszt w okolicy dworca. A najlepiej zachowany jest tu Πύργος του Αναγλύφου, kwadratowy wieżowy budynek o wymiarach ok. 9 x 6 m. Znajduje się on na sąsiedztwie dawnego fortyfikacyjnego muru miasta, należąc do kompleksu obronnego zwanego Φρούριο Βαρδαρίου (Top-Chané / Vardari Fortress), czyli jednej z twierdz/warowni w obrębie historycznej obrony Salonik. Nazwa „Anaglyfou” (“του Αναγλύφου”) pochodzi od — według tradycji — greckiego reliefu (ανάγλυφο) wmurowanego w ścianę wieży, który przedstawia scenę — siedzącego zmarłego i sługę jego obsługującego / usługującego — być może scenę uczty albo służby. Stąd nazwa: „Wieża z Reliefem / Anaglyfou”. Według inskrypcji marmurowej — odnalezionej podczas prac renowacyjnych — wieża była odbudowana za panowania cesarza Michał III (856–867) przez osobę o imieniu Marinos (Βασιλικός πρωτοσπαθάριος) za nadzoru wojskowego wodza o nazwisku Kakikēs. To oznacza, że budowla sięga co najmniej IX wieku (rok inskrypcji — 862). Podstawy częściowo spoczywają na starszym wale / murze obronnym — co sugeruje, że wieża miała znaczenie już w wcześniejszych fazach fortyfikacji miasta. W kolejnych wiekach (bizantyjskich i później) pełniła rolę obronną — jako składnik pierścienia obronnego miasta.
Wchodzimy w sieć wąskich uliczek najeżonych klimatycznymi restauracjami i kawiarniami. Pora chyba wypić pierwsze piwo, by się lepiej spacerowało 😉 Teraz to miejsce świeci pustkami, gwarno zrobi się dopiero wieczorem.
Piwko wypite, to idziemy do Starego Portu. To historyczna część nabrzeża miasta, położona tuż obok słynnego placu Aristotelous i Białej Wieży. Dawniej pełnił funkcję głównego zaplecza handlowego portu, a dziś jest jednym z najważniejszych miejsc kultury i wypoczynku w mieście. W zabytkowych magazynach portowych stoją odrestaurowane ceglane budynki z przełomu XIX i XX wieku, które zachowały industrialny charakter. Mieszczą się w nich galerie sztuki, przestrzenie wystawiennicze oraz instytucje kultury. Na końcu portu jest też zabytkowy żuraw.
Obok żurawia stoi zacumowany HS Velos (D-16), pełniący funkcję muzeum, to historyczny niszczyciel greckiej Marynarki Wojennej. HS Velos to amerykański niszczyciel klasy Fletcher, zwodowany w 1942 roku jako USS Charrette (DD-581). W 1959 roku został przekazany Grecji, gdzie otrzymał nazwę Velos (Βέλος – „Strzała”). Okręt służył w greckiej flocie aż do 1991 roku. Najbardziej znany jest z wydarzeń z maja 1973, kiedy to – podczas służby w NATO – dowódca okrętu kapitan Nikolaos Pappas dokonał słynnego aktu sprzeciwu wobec junty wojskowej rządzącej wówczas Grecją. Część załogi poprosiła o azyl polityczny we Włoszech, a „Velos” w symboliczny sposób „zerwał łączność” z juntą, stając się ikoną walki o demokrację w Grecji. Od lat 90. okręt pełni rolę pływającego muzeum marynarki wojennej i demokracji.
Koło portu o smutnej historii Europy i świata przypomina Holocaust Memorial. To monument upamiętniający żydowską społeczność miasta, która została niemal całkowicie zgładzona podczas II wojny światowej. Saloniki przed wojną były jednym z najważniejszych ośrodków kultury sefardyjskiej na świecie i nazywano je nawet „Jeruzalem Bałkanów”. Spośród około 50 tysięcy salonickich Żydów większość została deportowana przez nazistów do Auschwitz-Birkenau, gdzie zginęła. Pomnik znajduje się na placu Eleftherias (Placu Wolności), miejscu, w którym w 1942 roku naziści przeprowadzili brutalną selekcję i upokarzające tortury wobec żydowskich mężczyzn. Rzeźba przedstawia grupę splecionych ludzkich sylwetek stylizowanych na płomienie. Symbolizuje zarówno cierpienie, jak i zniszczenie społeczności żydowskiej Salonik. Postacie tworzą jednocześnie kształt drzewka, który odnosi się do idei życia, pamięci i korzeni – wszystkiego, co zostało utracone.
Ottoman Pazar Hamam w Salonikach to jeden z najlepiej zachowanych przykładów osmańskiej architektury łaźni w mieście, powstały prawdopodobnie pod koniec XV lub na początku XVI wieku. Znajduje się w rejonie dawnego bazaru – stąd jego nazwa – a w późniejszych wiekach bywał również określany jako „Yahudi Hamam”, ponieważ funkcjonował w pobliżu dzielnicy zamieszkałej przez społeczność żydowską. Dziś obiekt nie pełni już funkcji łaźni. Jest zabytkiem architektury osmańskiej i częścią dziedzictwa wielokulturowych Salonik. Bywa wykorzystywany okazjonalnie do celów kulturalnych.
Tuż obok wypatrzyłem małą klimatyczną restaurację. Rzuciliśmy okiem na fajne menu, na klientów, widać, że głównie miejscowi, to musi być smacznie, wbijamy na imieninowy obiadek. Na stół wjeżdża ośmiorniczka, sarmale w sosie jajeczno cytrynowym i wieprzowe Souvlaki. Do tego piwo z tutejszego browaru i domowe wino. No i obiad nas pokonał, chyba za dużo zamówiliśmy, ale jakoś to poukładaliśmy w żołądkach i stwierdziliśmy, że teraz to by człowiek poleżał, a tu jeszcze tyle kilometrów do przedreptania.
Platia Aristotelous (Plac Arystotelesa) to jeden z najbardziej charakterystycznych i reprezentacyjnych placów w Salonikach, położony w samym sercu miasta, tuż przy nabrzeżu Morza Egejskiego. To elegancka, szeroka przestrzeń miejska o symetrycznej zabudowie, zaprojektowana w latach 20. XX wieku przez francuskiego urbanistę Ernesta Hébrarda po wielkim pożarze, który zniszczył dużą część miasta. Architektura otaczających go budynków łączy elementy neobizantyjskie z modernizmem, tworząc wyjątkowy, rozpoznawalny styl. Wśród najbardziej znanych gmachów znajdują się monumentalne hotele i budynki mieszkalne z arkadami, balkonami i jasnymi fasadami. Plac jest jednym z najważniejszych miejsc spotkań mieszkańców i turystów. Można tu znaleźć liczne kawiarnie, tawerny i restauracje, a szeroka przestrzeń sprzyja spacerom i wydarzeniom publicznym — koncertom, festynom czy uroczystościom miejskim. Od strony morza kończy go otwarta promenada, z której roztacza się widok na Zatokę Termajską.
Monastyr św. Teodory w Salonikach to niewielki, ale bardzo ważny duchowo i historycznie klasztor położony w centrum Salonik. Jest jednym z mniej znanych, a jednocześnie najbardziej urokliwych miejsc sakralnych w mieście. Klasztor poświęcony jest św. Teodorze z Salonik, żyjącej w XI wieku mniszce, uznanej za świętą Kościoła prawosławnego. Obecna cerkiew powstała na fundamentach wcześniejszej świątyni bizantyńskiej, a jej architektura łączy elementy średniowieczne i późniejsze przebudowy. Wnętrze zdobią ikony bizantyńskie oraz nowsze freski w stylu tradycyjnym. Przechowywane są tu również relikwie św. Teodory, które są celem pielgrzymek.
Kasia ma dziś imieniny, więc zaprowadziłem ją do najdroższego sklepu z biżuterią w Salonikach i powiedziałem, wybieraj sobie co chcesz ;p
Agia Sofia w Salonikach, to jeden z najważniejszych i najstarszych kościołów miasta, a zarazem jeden z najlepiej zachowanych przykładów architektury bizantyjskiej w Grecji. Jej nazwa – tak jak w przypadku słynnej świątyni w Konstantynopolu – oznacza „Świętą Mądrość”. Początki świątyni sięgają VIII wieku, choć wcześniejsze budowle istniały w tym miejscu już w V–VI wieku. W czasach Bizancjum kościół pełnił rolę jednej z głównych świątyń Salonik. Pod panowaniem osmańskim (od 1430 r.) został przekształcony w meczet. Po uwolnieniu Salonik i przyłączeniu miasta do Grecji w 1912 r. ponownie stał się kościołem prawosławnym. Po wielkim pożarze Salonik w 1917 r. przeszedł gruntowną renowację.
Agia Sofia jest typowym przykładem bizantyjskiego kościoła kopułowego w formie bazyliki o planie krzyża. Mozaika w kopule przedstawiająca Wniebowstąpienie Chrystusa, datowana na koniec VIII lub początek IX wieku – stanowi jeden z najważniejszych przykładów sztuki ikonoklastycznej lub post-ikonoklastycznej. Mozaiki apsydy z wizerunkiem Maryi z Dzieciątkiem, typowe dla ikonografii bizantyjskiej. Wnętrze zachwyca również freskami oraz elementami dekoracji z różnych epok, które pokazują wielowarstwową historię budowli. Agia Sofia w Salonikach jest dziś zabytkiem wpisanym na listę UNESCO jako część zespołu „Paleochrześcijańskie i bizantyjskie zabytki Salonik”.
Na skwerze przed świątynią można zobaczyć rzeźbę Polites Pou Diabazoun Ephemerida Kai Syzetoun – „Obywatele, którzy czytają gazetę i rozmawiają”. Rzeźba zdaje się celebrować codzienność — momenty wspólnego bycia w mieście, rozmowy, wymiany myśli, lekturę prasy. To hołd dla demokracji, dialogu, społeczeństwa obywatelskiego.
Catacomb of Saint John the Baptist znajdują się pod nowoczesnym (świeckim/chrześcijańskim) budynkiem — świątynią Holy Church of Saint John the Baptist — która stoi przy skrzyżowaniu ulic Makenzi King, Iktinou i Pavlou Mela, na południe od Church of Hagia Sophia. Pod obecnym kościołem znajdują się starożytne katakumby oraz dawne rzymskie budowle — w tym nymfeum i łaźnie termalne. W czasach chrześcijańskich nymfeum zostało przekształcone w źródło świętej wody (agiasma), a łaźnie — w miejsce kultu. W trakcie prac budowlanych w 1930-tych odkryto baptysterium (źródło chrzcielne), kolumnę z wyrzeźbionym krzyżem i fragmenty marmurowych płyt — znaleziska wskazujące, że miejsce to było używane jako wczesnochrześcijańskie centrum sakralne. Według architekta odpowiedzialnego za konserwację, Petros Devolis, katakumby sięgają czasów rzymskich; pierwotnie służyły jako część systemu wodociągów lub łaźni. Później — już w epoce wczesnego chrześcijaństwa. o wielkim pożarze miasta w 1917 r. podobno okolica katakumb i kościoła ocalała — co dodaje miejscu legendarnych cech i znaczenia dla lokalnej tradycji.
Idziemy teraz w kierunku Białej Wieży, uliczki powoli przybierają świąteczny nastrój.
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny – Nea Panagia. W miejscu dzisiejszego kościoła już w XII wieku istniał klasztor dedykowany Bogurodzicy. Ten klasztor został zniszczony przez pożar około 1690 roku. Obecny budynek powstał w roku 1727, co potwierdza marmurowa inskrypcja nad południowym wejściem. W czasach wcześniejszych kościół bywał nazywany „Μεγάλη Παναγία” (Wielka-Pani) lub „Τρανή Παναγία” — w odróżnieniu od innej świątyni poświęconej Bogurodzicy, zwanej „Μικρή Παναγία” (Mała Panagia). Kościół ma formę trójprzęsłowej bazyliki, a Ikonostas z ręcznie rzeźbionego drewna, pozłacany — pochodzi z XVIII wieku. Ścienne malowidła nad sanktuarium i na galerii kobiet datowane na XVIII w. — stylowo nawiązujące do tradycji artystycznej późnego Bizancjum. Trony biskupie, ambonę i malowidła sufitowe wykonano w XIX wieku.
Pomnik Nieznanego Bojownika Kreteńskiego w Macedonii stoi na placu Fanarioton Square. Rzeźba wykonana jest z brązu, przedstawia postać mężczyzny, walczącego Kreteńczyka. Pomnik upamiętnia Kreteńczyków, którzy walczyli w ramach Macedonian Struggle — czyli walk o przynależność Macedonii w początkach XX wieku.
Współczesny Theater Aristotelion mieści się pod adresem Ethnikis Aminis 2, w centrum Salonik. Został uruchomiony jako kino w 1965 roku, natomiast jako teatr działa od 2002 r. Theater Aristotelion jest jednym z ważniejszych teatrów w mieście — stanowi część bogatej mozaiki scen teatralnych w Salonikach, obok instytucji takich jak National Theatre of Northern Greece (NTNG).
Biała Wieża to jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków Salonik. Powstała prawdopodobnie w XVI wieku, w czasie panowania Imperium Osmańskiego, jako część fortyfikacji miejskich. Pełniła funkcję obronną, a później była wykorzystywana jako więzienie i miejsce egzekucji. Nazwa „Biała” pojawiła się dopiero w XIX wieku, kiedy wieża została odświeżona i pomalowana na biało. Wieża ma kształt cylindryczny, z wysokością około 34 metrów i średnicą podstawy około 23 metrów. Zbudowana jest z kamienia, z kilkoma poziomami wewnętrznymi, połączonymi spiralnymi schodami. Na szczycie znajduje się taras widokowy, z którego rozciąga się panorama na Saloniki i morze. Dziś Biała Wieża jest muzeum miejskim, prezentującym historię Salonik, od starożytności po współczesność, z naciskiem na okres osmański i grecki.
Pałac Galeriusza w Salonikach (znany również jako „Pałac Cesarza Galeriusza”) to kompleks architektoniczny pochodzący z czasów Cesarstwa Rzymskiego, wzniesiony w IV wieku n.e. przez cesarza Galeriusza, jednego z tetrarchów rzymskich. Znajduje się w centrum współczesnych Salonik. Pałac został zbudowany jako część większego kompleksu cesarskiego, obejmującego także Łuk Galeriusza (Kamara) i rotundę. Służył jako rezydencja cesarska oraz centrum administracyjne i reprezentacyjne w mieście. Był symbolem potęgi Galeriusza i jego roli w Tetrarchii. Pałac miał charakter monumentalny, z wieloma salami, dziedzińcami i krużgankami. Z pierwotnej struktury zachowały się głównie fragmenty fundamentów i podziemnych pomieszczeń, a także części ścian. Układ pałacu był typowy dla rzymskich rezydencji cesarskich: centralny dziedziniec otoczony halami reprezentacyjnymi i mieszkalnymi. W pałacu znajdowały się bogate dekoracje, w tym mozaiki przedstawiające sceny mitologiczne i figury geometryczne. Niektóre fragmenty mozaik zachowały się do dzisiaj i są eksponowane w muzeach archeologicznych w Salonikach. Dziś Pałac Galeriusza to głównie ruiny, ale wciąż pozwalają one zrozumieć skalę i rozmieszczenie pomieszczeń. Jest udostępniony do zwiedzania i stanowi ważny punkt archeologiczny oraz turystyczny w Salonikach.
Łuk Galeriusza, to imponujący, starożytny łuk triumfalny, który znajduje się w centrum współczesnych Salonik, w Grecji. Został wzniesiony na początku IV wieku n.e., z inicjatywy cesarza rzymskiego Galeriusza, aby upamiętnić jego zwycięstwa nad Persami. Architektonicznie łuk ma charakterystyczną formę łuku triumfalnego z trzema przejściami – jednym dużym centralnym i dwoma mniejszymi bocznymi. Cała konstrukcja była pierwotnie częścią większego kompleksu pałacowego Galeriusza. Na powierzchni łuku znajdują się liczne płaskorzeźby przedstawiające sceny militarne i ceremonialne – między innymi triumfalne wejście cesarza do miasta, bitwy z wrogami i hołd składany przez pokonanych. Te reliefy są cennym źródłem wiedzy o sztuce rzymskiej późnego okresu cesarstwa i o symbolice władzy cesarskiej. Łuk Galeriusza stanowi dziś jeden z najważniejszych zabytków Salonik i jest popularnym punktem turystycznym. W XIX i XX wieku został częściowo odrestaurowany, zachowując jednak swój starożytny charakter.
Kościół Panagia Dexia to bizantyjski kościół położony w historycznym centrum. Kościół został zbudowany w XIV wieku, w okresie późnobizantyjskim, choć niektóre źródła sugerują wcześniejsze fazy budowy. Wewnątrz zachowały się fragmenty fresków przedstawiających sceny biblijne i postacie świętych, typowe dla późnobizantyjskiego stylu ikonograficznego. Kościół Panagii Dexias był ważnym miejscem kultu maryjnego i historycznie związany z mieszkańcami miasta. Pomimo uszkodzeń na przestrzeni wieków, zarówno w wyniku trzęsień ziemi, jak i zmian religijnych (miasto było pod panowaniem osmańskim), kościół przetrwał i jest cennym zabytkiem bizantyjskim.
Rotunda w Salonikach to jeden z najważniejszych zabytków miasta. Jest to monumentalna budowla w kształcie walca z ogromną kopułą, która pierwotnie powstała w czasach rzymskich, w IV wieku n.e., prawdopodobnie z inicjatywy cesarza Galeriusza jako część jego kompleksu pałacowego. Budowla ma formę okrągłego rotundy o średnicy około 24 metrów i grubości murów sięgającej 6 metrów. Nad nią wznosi się imponująca kopuła o średnicy 24,5 metra. Wejście do środka prowadzi przez monumentalny portal, a wnętrze pierwotnie było ozdobione mozaikami. Początkowo rotunda mogła pełnić funkcję mauzoleum lub świątyni, a później została przekształcona w kościół chrześcijański w IV-V wieku n.e. W czasach panowania Osmanów w XV wieku budynek został zaadaptowany na meczet. Wnętrze budowli jest zdobione wspaniałymi mozaikami przedstawiającymi sceny religijne, geometryczne wzory i postaci świętych. Niektóre z mozaik datuje się na okres bizantyjski. Rotunda jest jednym z najlepiej zachowanych rzymskich budynków w Grecji i stanowi przykład przejścia od architektury pogańskiej do chrześcijańskiej oraz późniejszej adaptacji islamskiej.
Zaschło w gardle więc mała przerwa na piwo.
Rzymskie Forum w Salonikach było centralnym punktem życia publicznego miasta w czasach rzymskich, około II–III wieku n.e. Forum pełniło funkcję zarówno handlową, jak i administracyjną, stanowiąc miejsce spotkań, dyskusji politycznych i wydarzeń społecznych. Znajdowało się w pobliżu dzisiejszego centrum Salonik, w rejonie Placu Aristotelesa, co świadczy o jego strategicznym znaczeniu w starożytnym układzie miasta. Forum składało się z dużego placu otoczonego kolumnadami, przy których znajdowały się sklepy, urzędy i siedziby różnych instytucji. Centralną częścią była stoa – podłużna hala kolumnowa, w której odbywały się spotkania i handel. Wokół forum zachowały się fragmenty murów, kolumn i posadzek mozaikowych. W czasach bizantyjskich i późniejszych wiele elementów forum zostało przekształconych lub włączonych w nowe budowle, ale część struktur przetrwała do dziś i jest dostępna dla turystów.
Kościół Panagia Chalkeon to bizantyjski kościół w centrum Salonik, zlokalizowany przy ulicy Egnatia. Został zbudowany około 1028 roku za czasów cesarza Konstantyna VIII i jest jednym z najlepiej zachowanych kościołów wczesnobizantyjskich w tym mieście. Jego nazwa „Chalkeon” pochodzi od dzielnicy kowali („chalkos” – miedź/metal), w której się znajdował. Ściany zewnętrzne wykonano z czerwonej cegły i kamienia, ułożonych w naprzemienne pasy, co jest typowe dla okresu średniobizantyjskiego. Kościół słynie z bizantyjskich fresków, które w dużej części zachowały się do dziś. Freski przedstawiają typowe dla epoki sceny biblijne i wizerunki świętych, z wyraźnym wpływem stylu macedońskiego (X–XI w.).
Meczet Hamzy Beja został zbudowany w XVI wieku, w okresie panowania Imperium Osmańskiego, i stanowił ważny element islamskiej architektury miasta w tamtym czasie. Meczet utrzymany jest w typowej dla osmańskich budowli religijnych stylistyce, z elementami takich jak duża kopuła i minaret (który jednak nie zachował się do dziś w pełnej formie). Wnętrze pierwotnie było bogato zdobione malowidłami i motywami arabeskowymi, choć wiele z oryginalnych dekoracji nie przetrwało do dziś. Meczet był częścią dzielnicy muzułmańskiej w Salonikach i służył lokalnej społeczności przez wieki. Po zakończeniu panowania osmańskiego w Grecji, w XIX–XX wieku, budynek utracił funkcję religijną i był wykorzystywany w różny sposób, czasem jako magazyn.
Μπεζεστένι to historyczny budynek w centrum Salonik w Grecji, który ma ogromne znaczenie zarówno architektoniczne, jak i kulturowe. Nazwa „Μπεζεστένι” pochodzi od tureckiego słowa bezistan, oznaczającego kryty targ z tekstyliami, popularny w czasach Imperium Osmańskiego. Μπεζεστένι został zbudowany prawdopodobnie w XIV wieku przez Osmanów. Służył głównie jako kryty targ dla drogocennych tkanin, jedwabiu i kosztowności. Był centrum handlu w Salonikach, które wówczas były jednym z najważniejszych miast portowych na Morzu Egejskim. Budynek ma masywne, kamienne mury i jest przykryty kopułami, typowymi dla osmańskich bezistanów. Stanowi ważny zabytek przypominający o kosmopolitycznej przeszłości miasta, w którym mieszali się Grecy, Żydzi, Turcy i inni mieszkańcy.
I tak zmordowani wróciliśmy do kampera. Kontynuacją obchodów imienin Kasi był jeszcze szampan z Biedronki, który gdzieś się uchował i przejechał pół Europy. Jednak zmęczenie wygrało i dosyć szybko wylądowaliśmy w łóżku.
Odkryj więcej z Czas na Life
Zapisz się, aby otrzymywać najnowsze wpisy na swój adres e-mail.