Jarmark Pauliński i okolice Włodawy

Niedziela, można odpocząć. Nawet wczorajszy deszcz zafundował wolny poranek, bo nie trzeba podlewać drzewek i krzewów.

Po śniadaniu jedziemy do Włodawy, bo trwa tam dwudniowy Jarmark Pauliński, któremu towarzyszą różne dodatkowe imprezy. Nas bardziej interesują stragany, na których czasami można kupić coś ciekawego. W kościele trwa akurat msza, więc przy kramach pusto. Spokojnie obeszliśmy sobie Ogrody Paulińskie, gdzie rozłożył się jarmark, Kasia zakupiła miód. Nie zostajemy na imprezy, jedziemy trochę pozwiedzać okolicę.

Na przedmieściach Włodawy zatrzymujemy się przy zbiorniku Okopiec. To niewielki, około 2,5-hektarowy akwen położony na południowy wschód od miasta, będący dawniej zbiornikiem małej retencji, a dziś popularnym miejscem spacerów, rekreacji i wędkarstwa; jego głębokość sięga około 2,4–2,6 m, a wokół zbiornika powstała infrastruktura wypoczynkowa, m.in. promenada, pomost, wieża widokowa, altana, plac zabaw i siłownia plenerowa. W 2026 roku Okopiec przeszedł dalszą rozbudowę jako nowe miejsce wypoczynku we Włodawie, z planowaną plażą, sceną na wodzie i tężnią solankową.

Parafia św. Jana Jałmużnika w Orchówku to jeden z najcenniejszych zabytków okolic Włodawy. Poaugustiański, późnobarokowy kościół pw. św. Jana Jałmużnika wzniesiono w latach 1770–1777 według projektu Pawła Fontany, na wysokiej skarpie nad doliną Bugu. Przy świątyni znajduje się dawny klasztor augustianów, później przejęty przez kapucynów.

Wnętrze zachwyca zabytkowym wyposażeniem, przede wszystkim rokokowo-regencyjnym ołtarzem głównym z 1742 roku, w którym znajduje się słynący łaskami obraz Matki Bożej Orchowskiej – Matki Bożej Pocieszenia, koronowany w 1990 roku. Świątynia jest dziś sanktuarium maryjnym i ważnym miejscem pielgrzymkowym regionu.

Szczególnie interesującym elementem kościoła są krypty znajdujące się pod prezbiterium i zakrystiami. Tworzą je trzy połączone ze sobą, sklepione kolebkowo pomieszczenia, będące świadectwem dawnej funkcji klasztornej świątyni i jej wielowiekowej historii. Krypty są obecnie udostępniane zwiedzającym, podobnie jak wieża widokowa kościoła.

Przy kościele miejscowe gospodynie ustawiły namiot z domowymi wypiekami, które można było skosztować za tzw co łaska. Popróbowaliśmy ciasta pod nazwą pleśniak, wypiliśmy kawę i zwiedziliśmy świątynię.

Jedziemy teraz na trójstyk granic. Trójstyk Granic Polska – Białoruś – Ukraina koło Włodawy, w okolicach Orchówka, to wyjątkowe miejsce, gdzie na rzece Bug stykają się granice Polski, Białorusi i Ukrainy – jedyny w Polsce trójstyk granic znajdujący się na wodzie. Dzięki położeniu nad Bugiem jest to także ciekawy punkt widokowy i miejsce związane z nadbużańską przyrodą, które można obserwować m.in. podczas spływu kajakowego.

Teraz przyszła kolej na Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze. Byłem tutaj jakieś 20 lat temu i miejsce totalnie się zmieniło, Kasia jest tu pierwszy raz.

Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze to miejsce upamiętniające około 180 tysięcy Żydów zamordowanych w niemieckim nazistowskim obozie zagłady w Sobiborze w latach 1942–1943. Ekspozycja przedstawia historię obozu, losy jego ofiar oraz powstanie więźniów z 14 października 1943 roku, a szczególnie poruszającą częścią wystawy są setki przedmiotów osobistych odnalezionych podczas badań archeologicznych – biżuteria, klucze, okulary czy fragmenty ubrań.

Miejsce pamięci obejmuje również teren byłego obozu, Aleję Pamięci, Ścianę Pamięci, Polanę Mogił oraz pozostałości infrastruktury obozowej, tworząc przejmującą przestrzeń skłaniającą do refleksji nad tragedią ofiar i historią Holokaustu.

Z obozu wielu więźniów próbowało uciec, a czyny te zostały pokazane w produkcji filmowej. „Ucieczka z Sobiboru” (Escape from Sobibor) to brytyjsko-jugosłowiański film telewizyjny z 1987 roku w reżyserii Jacka Golda, oparty na relacjach ocalałych oraz książkach Richarda Rashkego i Stanisława Szmajznera.

Film przedstawia historię buntu i masowej ucieczki więźniów z niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze, do której doszło 14 października 1943 roku. W centrum wydarzeń znajdują się Leon Feldhendler, przywódca konspiracji, oraz radziecki jeniec wojenny Aleksander „Sasza” Peczerski, grany przez Rutgera Hauera. Więźniowie, świadomi, że w obozie czeka ich niemal pewna śmierć, przygotowują plan zabicia części niemieckiej załogi i przedarcia się przez ogrodzenie.

W filmie występują m.in. Rutger Hauer, Alan Arkin i Joanna Pacuła, a obraz pokazuje zarówno codzienną brutalność obozu, jak i niezwykłą determinację więźniów walczących o życie i wolność. Produkcja zdobyła dwa Złote Globy, w tym dla najlepszego filmu/miniserialu telewizyjnego oraz dla Rutgera Hauera za rolę drugoplanową.

To wstrząsający, ale bardzo ważny film historyczny, przypominający o jednym z najbardziej niezwykłych aktów oporu więźniów niemieckich obozów zagłady podczas II wojny światowej.

Starczy zwiedzania na dziś. Wracając na siedlisko zrobiliśmy jeszcze w kilku miejscach zwiad grzybowy, ale bez sukcesów. W lesie sucho, choć w sobotę cały dzień padało.